Bilasizmi?

4708 marta o'qildi
Mashxur qiluvchi qadr-qimmat

... ярим аср муқаддам Ќеаполдаги фабрикада Ґн €шар бир бола ишлар эди. ” қҐшиқчи бҐлишни шунчалик хоҳлардики, асти қҐ€верасиз. јммо болани биринчи Ґқитувчиси совитиб қҐйди: "—ен қҐшиқ айта олмайсан, —деди у —јхир, сeнда умуман товуш йҐқ.

Ѕошқаларни Ґз нуқтаи назарига мойил қилмоқчи бҐлган кишиларнинг аксари€ти ҳаддан зиЄд кҐп гапириб юборишади. °злари учун қимматга тушадиган бу хатога кҐпинча савдо агентлари йҐл қҐ€дилар. Ѕошқаларнинг ҳам гапиришларига йҐл қҐйиб беринг, ахир! Ѕунй одам Ґзига нисбатан иши ва муаммолари хусусида чуқур мулоҳазаларга эга, шу сабабли унга кҐпроқ саволлар беринг. ћайли, сизга нималар тҐғрисидадир маълумот берсин. Ѕорди-ю, сиз унинг фикрларига қҐшилмасангиз, сизда уни қайтариб ташлаш истаги пайдо бҐлади. јсло ундай қила кҐрманг. Ѕу хавфли. ” Ґзида бҐлган жамики фикрларни сарфламай туриб, сизга эътибор ҳам бер.майди. —из чин юракдап эшитганингизни намоЄн қилинг. °з фикр.мулоҳазаларини тҐлиқ баЄн этишига имкон беринг...

* * *

ярим аср муқаддам Ќеаполдаги фабрикада Ґн €шар бир бола ишлар эди. ” қҐшиқчи бҐлишни шунчалик хоҳлардики, асти қҐ€верасиз. јммо болани биринчи Ґқитувчиси совитиб қҐйди: "—ен қҐшиқ айта олмайсан, —деди у —јхир, сeнда умуман товуш йҐқ. —енинг овозинг худди дераза тирқишларига урилаЄтган шамол товушига Ґхшайди". јммо боланинг онаси, оддийгина деҳқон аЄл Ґғлини қучоқлади ва мақтаб қҐйди. "Ѕиламан, сен қҐшиқ айта оласан, — деди у. — ћен омадга эришишингни ҳозирдан ҳис қил€пман". ’уллас, бола мусиқа мактабига қатнай бошлади, аммо машғулотларга тҐланадиган пулни тежаш мақсадида €ланг оЄқ юрарди. ќддий деҳқон аЄли бҐлмиш онасининг мақтови ва қҐллаб.қувватлаши унинг ҳаЄтини Ґзгартириб юборди. Ѕалки бу инсон ҳакида сиз қам эшитгандирсиз? ”ни Ёнрико  арузо дейишар эди. ” илк бор 1895 йилнинг 15 мартида саҳнага чиқди. ќрадан икки йил Ґтиб, ѕалермода Ёнцо парти€сини ижро этгач, танила бошлади. 1900 йилда у биринчи бор ћиланниш Ћа —кала театрида чиқиш қилди. 1902 йили Ћондонги  овент.√арден театрида намоЄн бҐлди. Ёнг катта шон-шуҳрат Ќью-…оркдаги ћетрополитен опера театрида чиқиш қилганида Єпирилиб келди. °шан1903-1920 йиллар эди.  арузонинг дастлабки ижролари граммофон пластинкаларига Єзиб олинган. бетакрор овозга эга эди.  арузо лирик ва драматик план ижро маҳоратини баб-баравар муваффақи€т билан намоЄн этди. ” ‘едерико („илеа, " јрлезианка", 1897), Ћорис (∆ордано, "‘Єдор", 1898), ∆онсон (ѕуччини, "Ғарбдан келган қиз", 1910) ролларининг энг биринчи ижрочиси эди. Ќафасни моҳирона бошқариши ва товушларни баландлиги жиҳатидан аниқ ифода этиши ва, асосийси, вокал санъатидаги юқори даражали ижроси туфайли  арузо кейинги авлоднинг опера тенорлари учун чинакам тимсолга айланди.

* * *

Ћондон жуда кҐп йиллар €шаган Єш йигит Єзувчи бҐлиш учун интилди. јммо ҳамма нарса 㥪 унга қарши тургандай бҐлди. ”, ҳатто мактабга тҐрт йилдан сҐнг қатнашга муваффақ бҐлди. ”нинг отасини солиқ ва қарз.ларни тҐлай олмагани учун турмага тиқишди, бизнинг Єшгина қаҳрамонимиз эса очлик азобларини бошидан Ґтказди. Ќиҳо€т у каламушлар ғужғон Ґйнаган катта омбордан иш топди. ” ерда этикмой солинган шиша идиш.ларга Єрлиқ Єпиштира бошлади. “унда у лондонлик икки дайди бола билан бирга қоп-қоронғи чорбоғда тунар эди. ” Ґзининг Єзиш қобили€тига де€рли ишонмас, биринчи қҐлЄзмасини қҐрқа-писа €рим тун ҳа беркитиб, почтага жҐнатган эди. ”нинг ҳико€ларидан таҳрири€тларнинг барчаси юз Ґгирди. Ќиҳо€т улуғ кун етиб келди — ҳико€ларидан бири қабул қилинган эди. “Ґғри, унга бир тиллинг ҳам қалам ҳақи тҐлашмади, бирорта муҳаррир уни 楈ли мақтагани ҳам йҐқ. ‘ақат бир муҳаррир унга ижобий баҳо берди. Ѕола шунчалик тҐлқинланиб кетдики, кҐчада у Єқдан бу Єққа мақсадсиз юриб, кҐз Єшларини ти€ олмай қолди. ћақтов ва эътирофнинг €куни шу бҐлди: қанйдир ҳико€лари матбуот юзини кҐрди, унинг тақдири бутунлай Ґзгариб кетди. јгар ана шу ҳол рҐй бермаганида, бу бола каламушлар ғиж-ғиж Ґйнаган фабрикада балки бутуи умрини Ґтказар эди. Ёҳтимол, сиз бу йигитча тҐғрисида эшитгансиз. ”ни „арлз ƒиккенс дейишарди. ” ниҳо€тда машҳур бҐлиб кетди. јсарлари катта-катта ададда босиладиган бҐлди. ƒикконснинг шон-шуҳрати унинг Ґлимидан кейин қам тушиб кетмади. ” инглиз адабиЄти илоҳи сифатида эътироф этиларди. ƒиккенс номи Ўекспир исми би.лаи баб-баравар тилга олинди. ћашҳурлиги жиҳатидан эса 1880-1890 йилларда јнгли€да, ҳатто Ѕайрон шуҳратини со€да қолдирди. јдабий танқидчилар ва Ґқувчилар унинг ҳаЄтий қарама-қаршиликлар Ґртасидаги ғазабкор норозилигини, Ґзига хос жабру-жафоларини илғамас эдилар. ”лар ҳазил-мутойиба фавқулодда ҳаЄтий зарбалардан Ґзини ҳимо€ қилувчи қалқон эканлигини тушунишмасди. ƒиккенс, энг аввало, кҐҳна ва қувноқ јнгли€нинг хушчақчақ Єзувчиси сифатида машҳурликни қҐлга киритган эди. „арлз ƒиккенс довруғини шу билан баҳолаш мумкинки, ћеркурийдаги кратер унинг номи билан аталган

* * *

ярим аср муқаддам бошқа бола Ћондондаги атторлик дҐконида ишлар эди. ” эрталаб соат бешда идорани супуриши ва худди қул каби кунига 14 соат ишлаши керак эди. Ѕу жуда оғир, эзиб юборадиган юмуш бҐлиб, ундан бола ниҳо€тда нафратланарди. Ўу тариқа икки йил азоб тортган бола энди чидай олмаслигига кҐзи етди. Ќавбатдаги куни у тонг саҳарда Ґрнидан туриб, ҳатто нонушта қилмай, хизматчи бҐлиб ишлаЄтган онасининг ҳузурига жҐнади. ” Ґн беш миль йҐлни босиб Ґтди. Ѕола Ґзини унутар даражада умидсизликка берилгаи эди. ” онасига Єлворди, йиғлади-сиқтади. "јгар €на дҐконда қоладиган бҐлсам, Ґзимни Ґлдираман", деди.  ейин эса Ґзининг эски мактабдаги муаллимига узундан-узоқ жуда таъсирли мактуб Єзди. ”нда, "ғам.аламдан тҐйиб кетдим, энди €шамоқчи эмасман", деган гапларни баЄн этди. °з навбатида Ґқитувчиси болага далда бериб, аслида у ақлли, қобили€тли эканлигига ишонтирди, бошқа ишлар билан машғул бҐлишга ундади, мураббий бҐлишни таклиф этди. Ѕу ижобий баҳо боланинг тақдирини бутунлай Ґзгартириб юборди ва инглиз адабиЄти тарихида мустаҳкам изини қолдирди. јна шундан кейин бу бола келгусида 77 та китоб Єзди ва Ґзининг қалами билан миллион доллардан зиЄд маблағ ишлаб топди. Ѕу одам ҳақида эҳтимол эшитган чиқарсиз? ” дунЄга машҳур фантаст Єзувчи √ерберт ”элс эди.

* * *

1922 йилда  алифорни€да бир йигит €шар, Ґзини ва хотинини зҐрға боқар эди. якшанба кунлари у черков хорида иштирок этиб, вақт-вақти билан аранг беш доллар ишлар, бу асосан, тҐй қҐшиғи — "” менга ваъдалар берди"дан тушадиган тушум эди холос. …игит азбаройи муҳтожлик туфайли шаҳарда €шай олмай, узумзор Ґртасида жойлашган битта уйни ижарага олди. »жара ҳақи ҳаммаси бҐлиб ойига Ґн икки €рим долларни ташкил этарди. Ўунга қарамай, йигит бу ижара ҳақини тҐлай олмай, хҐжайини Ґн ойлик муддат қарздор бҐлиб қолди. Қарздан қутилиш учун у узумзорда ишлади. °зининг айтишига кҐра, у егулик бҐлмаганидан кҐпинча фақат узум ейиш билан чекланган. Ѕу йигит шунчалик руҳан чҐккан эдики, қҐшиқчилик мартабасидан бутунлай воз кечиб, бир умр юк машиналари сотиш билан машғул бҐлишни кҐнглига тугиб қҐйди. јммо ана шу Ґрин уни –уперт ’ьюз мақтаб, эътироф этди: "—изда ажойиб овоз бор, уни чиниқтириш керак. —из Ќью-…оркка бориб Ґқишингиз лозим “. деди у. Ѕу йигитни Ћоренс “иббетт дейишарди. ’ьюзнинг эътирофи ва уринишлари туфайли астойдил ҳаракат қилиб, бутун қитьага номдор бҐлди.

** *

Ѕиз кимга дуч келмайлик, уни уйғотишга интилсак, у Ґзида бор имкони€тдан ҳам кҐпроғига эришади, унинг хулқ-атворида ҳам озгина бҐлсада, Ґзгариш рҐй бера.ди. Ѕиз уни мутлақо тубдан Ґзгартириб юборишимиз ҳам мумкин. —из буни муболаға деб Ґйла€псизми? ” ҳолда √арвард университетининг марҳум профессори ”иль€м ∆еймснинг доно сҐзларини Ґқиб чиқинг. ”иль€м ∆еймс энг машҳур руҳшунос ва файласуф эди. "Ѕизни қандай бҐлишимиз кераклиги билан солиштирган, ҳали €рим мудроқ ҳолатда бҐламиз. Ѕиз Ґзимизнинг жисмоний ва руҳий захираларимизнинг жуда оз қисмидан фойдаланамиз. ”муман, айтиш мумкинки, инсон €шайди, у Ґзининг имкони€т даражасида ҳаЄт кечиради. ”жуда кҐп қобили€т турига эга бҐлади-ю, аммо ундан одатда фойдаланмайди . ’олл  ейннинг "Ќасроний", "—удь€", "ћэн ороли ƒсш келган одам" номли романларни Ґқиганмисиз? ”нинг асарларини беҳисоб миллионлаб кишилар уқиган. ’олл  ейн темирчи устанинг боласи эди. ј мактабда бор-йҐғи саккиз йил Ґқиган бҐлса-да, лекин дунЄнинг энг бой-бадавлат адибларидан бири сифатида вафот этди.  ейннинг ҳаЄт тарихи қуйидагича: ’олл  ейн сонет ва балладаларни €хши кҐрар, ƒанте √абриела –оссеттининг шеърларини мириқиб Ґқирди. ”, ҳатто –оссетти асарларининг бадиий қиммати тҐғрисида €хшигина мақола Єзди ва бир нусхасини шоирнинг Ґзига ҳам юборди. Ўоир эса бундан миннатдор бҐлди. "ћеиинг қабили€тимни юқори баҳолаган бу киши жуда чуқур билимга эга бҐлиши керак", деб мулоҳаза юритган бҐлса эҳтимолдан холи эмас –оссетти. Ўу сабабли у темирчининг Ґғлини Ћондонга чорлаб, Ґзига котиб бҐлиб ишлашни таклиф қилди. Ѕу таклиф ’олл  ейннинг ҳаЄтидаги бурилиш нуқтаси эди, у Ґз вазифасини бажариш жараЄнида Ґша даврнинг етук адабиЄт намо€нлари билан учрашишга му€ссар бҐлди. ”ларнинг маслаҳатлари ҳамда рағбатлантиришларидан боши кҐкка етган ҳолда у осмону фалакка йҐл олган эди 㥪. ”нинг ћэн оролидаги √рибэ саройида жойлашган уйи бутун ер шаридан келаЄтган сайЄҳлар учун зиЄрат масканига айланиб қолган, қолдирган бисоти, молу дунЄси эса икки миллион долларни ташкил этган эди.  им билади, эҳтимол, машҳур кишининг асари тҐғрисида мақола Єзилмаганида,  ейн бу Єруғ дунЄдан кам.бағаллигича кҐз юмиб кетармиди... Ҳақиқий чин юракдан берилган баҳонинг кишини ҳайратга соладиган кучи ана шун бҐлса керак. –оссетти Ґзининг қадрини жуда €хши билган киши эди. Ѕунинг сира ажабланадиган жойи йҐқ. ƒе€рли ҳар бир киши Ґзини аҳами€тли, қадр-қиммати баланд киши, деб ҳисоблайди. ¬аҳолапки, ҳар бир миллатда ҳам ана шу ҳол мавжуд. Ҳа, сизу биз турфа қобили€тларга эгамиз, фақат уни одатда ифода этмаймиз. Ѕу имкони€тларнинг биридан тҐлиқ фойдаланмасликка сабаб, ҳамсуҳбатларимизда уни сеҳрли тарзда эътироф этиш ва руҳлантириш малакаси етишмайди. ќдамларга таъсир этиб, уларни ҳақоратламай, ранжитмай десангиз, уларнинг кичик бҐлса ҳам муваффақи€тини эътироф этинг, маъқуллаб, ҳар бир ютуғини қайд этиб туринг.

"’аробадан  чиққан машхурлар" китобидан олинди 


Orqaga qaytish