Jahon mamlakatlari

4952 marta o'qildi
„ехи€ –еспубликаси

1993 йилдан –еспублика. 1993 йилги Қонунчилик органи охирги марта 2000 йили Ґзгартирилди. ” икки палатадан иборат бҐлиб, биринчи палатаси тҐрт йилга сайланадиган 200 та депутатдан ва —енати олти йилга сайланадиган 81 та аъзодан иборат. 18 Єшга кирган ҳар бир фуқаро сайлаш ҳуқуқига эга.

„ехи€ (Czech Republic, Ceska Republika) 

      ћайдони:…..……………….................78 866 кв км.

јҳолиси:…………………………..................10 224 000

      ѕойтахти:………………………....................ѕрага

       атта шаҳарлари……….......................Ѕрно, ќстрава

      –асмий тили……………………....................„ех тили.

      я»ћ (аҳоли жон бошига)..........5 310 јҚЎ доллари.

      Ёкспорт…………......................энергетика жиҳозлари, дастгоҳлар,электротехника буюмлари, кҐмир, транспорт воситалари, озиқ-овқат маҳсулотлари,кимЄвий маҳсулотлар, €рим фабрикатлар ва хомашЄлар.                                     

      »мпорт……………..............нефт, газ, қора металлар, истеъмол товарлари,кимЄвий маҳсулотлар ва тирик ҳайвонлар.

      ћиллий валютаси….......……..................„ех кронаси.

      ƒини……………....насронийлик, »слом ва бошқалар.

      ћустақиллик куни...................28. 10. 1918, 1. 1. 1993

      ћиллий байрами........8 окт€бр – ћустақиллик куни.

      „егаралари…………………….Ғарбдан ва шимоли-ғарбдан √ермани€, шимоли – шарқ ва шимолдан ѕолша, жануби-шарқдан —ловени€, жанубдан јвстри€ билан чегарадош.

      ƒавлат тузуми. 1993 йилдан –еспублика. 1993 йилги Қонунчилик органи охирги марта 2000 йили Ґзгартирилди. ” икки палатадан иборат бҐлиб, биринчи палатаси тҐрт йилга сайланадиган 200 та депутатдан ва —енати олти йилга сайланадиган 81 та аъзодан иборат. 18 Єшга кирган ҳар бир фуқаро сайлаш ҳуқуқига эга. ƒавлат бошлиғи лавозими учун ҳар беш йилда сайлов Ґтказилади. ƒавлат бошлиғи 2003 йил 7 мартдан буЄн ¬ацлав  лаус, Ҳукумат раҳбари эса 2002 йил 15 июлдан бери ¬ладимир —пидла. ћамлакатда кҐппарти€вийлик тизими амал қилиб, уларнинг асосийлари қуйидагилардир:

      —оциал-демократик парти€

      ƒемократик фуқаро парти€си

       оммунистик парти€

      ’ристиан-демократик »ттифоқи

      „ехи€ ’алқ парти€си

      ќзодлик иттифоқи ва бошқалар.

      “арихи. ”шбу ҳудудларда Ёрамиздан олдинги IX асрларда чех қабилалари қудратли Ѕогеми€ Қироллигига асос солишган. ”нинг пойтахти бҐлган ѕрага санъат ва фаннинг маркази ҳисобланган. Ёрамизнинг 1526 йилларига келиб јвстри€ Қироллигининг √абсбурглар сулоласи Ѕогеми€ тахтини эгаллаб олган. √абсбургларга қарши қҐзғолоннинг 1620 йилда ќқ-тоғлардаги мағлуби€ти „ех ерларининг мустақилликка эришувини €на бир неча асрга суриб юборди. 1918 йилда јвстро-¬енгри€нинг таназзули туфайли Ѕогеми€ қҐшни —ловаки€ билан бирлашди ва мустақил давлат бҐлган „ехословаки€ юзага келди. 1938-39 йилларда у √ермани€ томонидан босиб олинди ва «Ѕогеми€ ва ћорави€ ѕротекторати» деб эълон қилинди. »ккинчи жаҳон урушидан кейин мамлакат —овет ҚҐшинлари томонидан озод қилинди ва „——– номини олиб, социалистик қурилиш йҐлини танлади. 1960 йилларда мамлакатда демократлашув жараЄнлари бошланди ва 1968 йил августда бунга қарши ¬аршава Ўартномаси давлатларининг қҐшинлари киритилди ва демократлашув жараЄнлари тҐхтатиб қҐйилди. 1989 йили —овет ҳукумати бу аралашув асосланмаган ва сиЄсий жиҳатдан хато эканлигини тан олди. 1990 йилларда ҳокими€тга €нги сиЄсий кучлар келди ва Ґзгаришлар бошланди. 1992 йил декабрда „—‘– федерал йиғилишида федераци€нинг ажралиши тҐғрисидаги қонун қабул қилинди ва 1993 йил 1 €нварда мустақил „ех –еспубликаси эълон қилинди. Ѕугунги кунда мамлакат демократик ва бозор иқтисоди йҐлидан ривожланиб бормоқда ва 2004 йилдан ≈»нинг аъзоси ҳисобланади.

      ћамлакат 1993 йилнинг 19 €нваридан Ѕћ“нинг аъзоси. °збекистон –еспубликаси мустақиллигини 1992 йил 24 €нварда тан олган ва 1993 йилнинг 1 €нварида дипломатик муносабатлар Ґрнатилган.

      јҳолиси. „ехи€ ҳам япони€га Ґхшаб бир миллатли мамлакат ҳисобланади. 94% аҳоли чехлардир. Ўу билан бирга словаклар, пол€клар ва бошқалар ҳам €шайди.

      »қтисодиЄти. „ехи€ индустриал мамлакат ҳисобланиб, 1990 йилдан бошлаб бозор иқтисодига Ґтиш жараЄнлари рҐй бермоқда. 1995 йилдан бошлаб иқтисодий ривожланиш жадаллашди. —аноат ҳам ривожланиб бормоқда. Қишлоқ хҐжалигида асосан буғдой, картошка, арпа, шакар лавлаги ва бошқалар етиштирилади. Ѕундан ташқари боғдорчилик ва сабзавотчилик ҳам ривожланган. ћамлакат ривожланган транспорт, энергетик ва туристик инфраструктурага эга.

      ¬алютаси. 27,631 „ех кронаси – 1 јҚЎ долларига тенг.

      “ашқи савдода импортнинг улуши 1326,3 млрд. јҚЎ доллари бҐлиб, унинг 42,4%ини машина ва транспорт ускуналари, 20,6%ини €рим фабрикатлар, 11,1%ини кимЄ маҳсулотлари, 10,6%ини ҳар хил тайЄр маҳсулотлар ва ҳоказолар “ашкил этади. —авдо шериклари √ермани€, »тали€, ‘ранци€, —ловаки€, ’’–, –осси€.

      Ёкспортнинг улуши эса 1251,9 млрд. јҚЎ доллари бҐлиб, унинг 49,6%ини машина ва транспорт жиҳозлари, 23,3%ини €рим фабрикатлар, 12,1%ини ҳар хил тайЄр маҳсулотлар, 3,2%ини озиқ-овқат ва бошқалар “ашкил қилади. —авдо шериклари √ермани€, —ловаки€, Ѕуюк Ѕритани€, јвстри€, ѕолша, ‘ранци€ ва бошқалар.

      Ҳарбий салоҳи€ти. Қуролли кучларининг умумий сони:

      ‘аоллар – 45 000

      Ўундан јрми€ (қуруқлик қҐшинлари) да 36 600 ва ҳарбий ҳаво  учларида 6 700 киши хизмат қилади.

      Қурол-€роғи замонавий. ярим ҳарбийлашганлар сони 5 600 нафар бҐлиб, улардан 4 000 нафари чегара қҐшинлари ва қолган 1 600 нафари ички хавфсизлик кучлари хизматчиларидир.  
 

      °збекистон - „ехи€ муносабатлари.

      1992 йил “ошкентда „ехи€ республикаси —авдо ваколатхонасини очди ва у 1994 йилнинг 1 но€брида „ехи€нинг °збекистондаги элчихонасига айлантирилди.  2004 йилнинг апрел ойидан бошлаб „ехи€нинг °збекистондаги ‘авқулодда ва ћухтор элчиси јлеша ‘ойтик. »кки мамлакат Ґртасидаги сиЄсий муносабатларга 1997 йил 14-16 €нварда °збекистон ѕрезиденти ». ј.  аримовнинг „ехи€ –еспубликасига қилган расмий ташрифи чоғида асос солинди. 1997 йил 27-29 окт€брида „ехи€ –еспублика Ѕош вазири ¬. лаус °збекистонга расмий ташриф билан келди. 2004 йилнинг 8-10 сент€бр кунлари „ехи€ ѕрезиденти ¬ацлав  лаус €на бир бор °збекистонга расмий ташриф буюрди. —авдо-иқтисодий соҳадаги ҳамкорлик икки давлат Ґртасидаги “—авдо-иқтисодий ва илмий-техникавий ҳамкорлик тҐғрисида”ги Ѕитимга асосан ривожланмоқда. 2003 йили икки давлат Ґртасидаги ташқи савдо айланмаси 39,4 млн. јҚЎ долларини “ашкил этди. ”нинг 19,8 млн. доллари экспорт ва 19,7 млн. доллари импортдир. Ѕугунги кунда республикамизда „ехи€ инвестици€си асосида “ашкил этилган 28 та қҐшма корхона мавжуд.

      Ѕундан ташқари, маданий ва таълим соҳасида ҳам алоқалар ривожланиб бормоқда. 1994 йили Ћидице шаҳрида бҐлиб Ґтган Ѕутунжаҳон болалар ижодиЄти кҐргазмасида °збекистондан ҳам болалар иштирок этишди ва мукофотларга сазовор бҐлишди. “аълим соҳасида ҳар йили „ехи€ ҳукумати °збекистон талабаларига „ехи€ ќлий таълим муассасаларида Ґқиш учун бешта стипенди€ ажратиб келмоқда.

      2003 йилдан бошлаб °збекистон ‘ј јрхеологи€ институти ѕрага ”ниверситетининг  арлова номидаги классик археологи€ »нститути билан  °збекистоннинг жанубий минтақалари антик мадани€тини  Ґрганиш йҐлида ҳамкорлик қилиб келмоқда.  

 


Orqaga qaytish