Bilasizmi?

5462 marta o'qildi
ULTRATOVUSH NIMA?

To’xtovsiz harakatlanib turgan yoki turg’un holatdan prdmt (tbranayotgan qo’ng’iroq yoki tor, sakratilayotgan koptok, uchayotgan qush, qulayotgan daraxt) o’z atrofiga prujinaday siqiq to’lqinlar yoki tbranishlar tarqatadi, ular havo orqali bizning qulog’imizga ytib kladi va biz ularni tovush tarzida qabul qilamiz. Inson yuqori chastotali tovushlarni, ya'ni ultratovushlarni yaxshi ajrata olmaydi. Biroq ayrim hayvonlar bu tovushlarni ham yuzaga kltiradi, ham qabul qiladi.

 

ULTRATOVUSH NIMA?

 To’xtovsiz harakatlanib turgan yoki turg’un holatdan prdmt (tbranayotgan qo’ng’iroq yoki tor, sakratilayotgan koptok, uchayotgan qush, qulayotgan daraxt) o’z atrofiga prujinaday siqiq to’lqinlar yoki tbranishlar tarqatadi, ular havo orqali bizning qulog’imizga ytib kladi va biz ularni tovush tarzida qabul qilamiz. Inson yuqori chastotali tovushlarni, ya'ni ultratovushlarni yaxshi ajrata olmaydi. Biroq ayrim hayvonlar bu tovushlarni ham yuzaga kltiradi, ham qabul qiladi.

Inson idroki skundiga 16 dan tortib 20 000 tbranishgacha bo’lgan chastotali tarang —siqiq to’lqinlarni qabul qiladi.

Bu raqamlarning birinchisi — 16 raqami quyi chastotali tovushlarni, ikkinchisi — 20 000 raqami — yuqori chastotali tovushlarni anglatadi. Chastotasi 20 000 tbranishdan oshgan tovushlar ultratovushlar db ataladi va ularni inson quloqlari eshitmaydi. Lkin dlfinlar, baliqlarning ayrim turlari va ba'zi bir hashoratlar ularni favqulodda tovushlar tarzida qabul qiladi.

Ularning eshitish organlari shunday qurilgan. Ultratovushli lokatsiya signallarini ko’rshapalaklar ham tarqatadi.

Prdmtlardan aks — sado bo’lib qaytgan bu to’lqinlar ular tomonidan bir yo’nalishday qabul qilinadi: ya'ni bu hududga qarab uchish mumkin, narigi tomonga mumkin emas, chunki u tomonda dvor bor qabilida. Darvoq bizning eshitish imkoniyatlarimiz bilan ko’rshapalaklarning eshitish qobiliyati taqoslab ko’rilsa, ular bizdan 5 — 6 baravar yaxshiro, aniqroq eshita olishi ma'lum bo’ladi. Chunki ko’rshapalaklarning eng yuqori qabul qilishi chastotasi — skundiga 120 000 tbranishni tashkil etadi!

 

Mo’jiza kitob  T.3


Orqaga qaytish