Hikmatlar

5452 marta o'qildi
O`tkir Hoshimov "Daftar hoshiyasidagi bitiklar" kitobidan...

So’ng xazon orasida yotgan boshqa yong’oqlarni xam enkashib trgancha, dvor ortiga tashladi. Buvining bunday «qizganchiq»ligiga xayron bo’lib turib qoldim. Nihoyat to’kilgan yong’oqlar qolmaganiga ishonch xosil qilgach, qo’limdan ytakladi. «Yuraqol, girgitton, sanga boshqa yong’oq braman!» Shunday db, pastak bostirmaga olib kirdi-da, savatda uyilib yotgan yong’oqlardan xovuchlab olib, do`ppimni to`ldirib brdi...

TARIX «XATOSI»

To’qizinchi asr.  Muxammad al-Xorazmiy algbra faniga asos soldi.

O’ninchi asr. Abu Nasr Forobiy Aristotlning «Mtafizika» asariga eng mukammal sharh yozib, «ikkinchi ustoz» unvonini oldi.

O’n birinchi asr. Abu Rayxon Bruniy  Yer bilan Oy o’rtasidagi masofani o’lchadi.

Ibn Sino mditsina Qomusi — «Tib qonunlari»ni yaratdi.

O’n to’rtinchi asr. Soxibqiron Amir Tmur Yevroosiyoning yarmini tasarrufga oldi. Axli ilm boshini silab, o’lmas obidalar yaratdi.

O’n bshinchi asr. Ulug’bk 1019 yulduzning xarakat jadvalini tuzdi. Alishr Navoiy o’lmas «Xamsa»sini yozdi;

O’n oltinchi asr. «Boburnoma» olamga tarqaldi.

O’n yettinchi asr. Shoh Jahon dunyodagi ytti mo'jizaning biriga tatigulik «Tojmaxal»ni bunyod etdi.

Yigirmanchi   asr.   O’zbk   sovt   olimlari   misli ko’rilmagan «ixtiro» qildilar: tarix «xato»sini tuzatib, o’tmishda biz yoppasiga «savodsiz» bo’lganimizni isbotlab brdilar...

UMR

Tanishdilar...

Svishdilar...

Turmush qurdilar...

Farzand ko’rdilar...

To’ng’ichi nimjonroq edi. Kasal bo’lib, ko’p kuydirdi...

O’rtanchasi o`yinqaroq edi... qamalib chiqdi...

Knjasi qiz edi... Erkaroq  o’sdi. Turmushi buzildi...

Bir kuni erkak kchasi uyg’onib ktdi. Uzoq o’ylab yotdi. qarasa, ayoli xam uyg’oq  ekan.

—  Onasi, — ddi. — Dunyoga klib nima ko’rdik o’zi?

—  Bilmasam, — ddi ayoli xo`rsinib... ...Bobotoqqa   borganimda   so`lib  qolgan   ikkita   daraxtni ko’rgandim. Ikkalasi bir-biriga suyani-i-ib turardi...

 KUChSIZNIKI — KUChLI

Kuchli odamning g’azabidan qo’rqmang. Ojiznikidan qo’rqing! Kuchli to’ksa, o’z  g’azabini to’kadi.  Ojiz esa g’azabi   bilan   birga   o’zgalardan   ko’rgan   sitamini   xam qo’shib sochadi...

Tovuq jo’jasi chiyillab, bzor qilmasligi uchun tuxumini inkubatorga topshirdi. Endi boshqa Xo’roz  bilan don olishi-i-ib yuripti...

 OQ VA QORA

(huquqshunos ukamga tilagim)

Qora qog’oz  xarchand yuvgan bilan oq bo’lmaydi. Oq qog’ozni  qora qilish uchun bir chiziq tortish kifoya.

Qorani oqlash emas, Oqni qoralamaslik adolatdir!

 

AQL VA TUYG’U

Erkak — aqlga, ayol — tuyg’uga moyil, dydilar. Aqli tuyg’usiga bo’ysungan erkak — nodon. Tuyg’usi aqliga buysungan ayol donodir...

 

DIL VA TIL

Dili bilan tili muttasil bir ko’chadan yuradigan odamga oson tutmang...

 

UYAT

Bandasidan  uyalmagan  odamning  Xudodan  qo’rqishiga ishonish qiyin.

 

EVOLYUTSIYA

Ota-bolalarimiz bundan yuz ming yil avval bir-birini toshbolta bilan o’ldirgan. Biz esa bir-birimizni yadro quroli bilan qirib tashlash yo’lini o’ylab topdik...

«O`sish» bo’lsa, shunchalik bo’ladi-da!

 

«GIRGITTON BUVI»NING YAPON NVARASI

Xali maktabga qatnamasdim. Kuz pallasi tomog’imga «tpki» klib, bo`ynim shishib ktdi. Oyim «irimini qilish» uchun «Girgitton buvi»nikiga olib chiqdi.

Dunyoda «Girgitton buvi»dan muloyim, undan mxribon odam bo’lmasa krak. Xamma bilan «buving girgitton» db aylanib-o`rgilib ko`rishadi... Buvining xovlisiga kirsak, etakdagi dvor tagida allaqancha yong’oq dumalab yotibdi. Kchasi shamolda to’kilgan bo’lsa krak. Yugurib borib, tra boshladim. Bir maxal ayvon tomondan «Girgitton buvi»ning ovozi kldi:

— Xay-xay, girgitton, tgma, tgma, yong’oqqa! — Shunday db ildam kldi-da, qo’limdagi yong’oqlarni olib,   pastak   dvor   osha   naryoqqa   uloqtira   boshladi.

So’ng xazon orasida yotgan boshqa yong’oqlarni ham enkashib trgancha, dvor ortiga tashladi. Buvining bunday «qizg`anchiq»ligiga xayron bo’lib turib qoldim. Nihoyat to’kilgan yong’oqlar qolmaganiga ishonch xosil qilgach, qo’limdan ytakladi. «Yuraqol, girgitton, sanga boshqa yong’oq braman!» Shunday db, pastak bostirmaga olib kirdi-da, savatda uyilib yotgan yong’oqlardan xovuchlab olib, duppimni tuldirib brdi...

So’ng tushuntirdi:

— Dvorning nariyog’ida qo’shnining ham yong’og’i bor. Sn trgan yong’oq qo’shnining daraxtidan to’kilgan bo’lishi mumkin. Birovning xaqini o’zidan so`ramasdan olsa, gunoh bo’ladi, girgitton!

Bu gaplarni unutib yuborgan edim-ku, oradan ko’p yillar o’tib tag’in yodimga tushdi.

Yaponiyadan bir guruh martabali mxmonlar tashrif buyurishdi. Ular orasida Yaponiya Parlamnti rahbarlaridan biri ham bor edi. Shu kishiga xamroh bo’lib Samarqandga bordik. Mxmon ikkovimiz va tarjimon bir mashinada ktayapmiz. Samarqand qishloq tumanidan borayotib, yashnab yotgan bog’ oldidan o’tdik. Yo’l chti kta-ktguncha shaftolizor. Zarg’aldoq  shaftolilar g’arq pishgan. Xar biri kichikroq choynakdk kladi. Mxmon nimanidir zavqlanib gapirdi. Tarjimon, mx­mon janoblari bu bog’  kimniki ekanini so`rayotganlarini aytdim. Yaponiya, Korya, Xitoy singari mamlakatlarda shaftoliga ayricha ixlos qo’yishlarini eslab, xaydovchidan mashinani to’xtatishni so’radim. Yo’l chtidagi ariqchadan xatlab o’tib, qo’limga siqqancha shaftoli uzib oldim. Buni qarangki, nariroqda tmir quvurdan suv oqib turgan ekan. Shaftolilarni chayib, olib kldim. Mhmonga  uzatdim. Mxmon odob bilan jilmaydi, ammo qat'iyan bosh chayqadi. O’z tilida xayajonlanib, bir nima ddi.

—   «Mumkinmas» dyaptilar, — ddi tilmoch tarjima qilib.

—    Tashvishlanmang, janob, — ddim tushuntirib. — Boyagi suv iflos emas, vodoprovod kranining suvi. Bu tuman to’liq vodoprovodlashgan. Bmalol yyavring, mana, o`zim boshlab bra qolay.

Mxmon tag’in bosh chayqadi. Tarjimonga bir nimalarni kuymanib tushuntirdi.

—   Mumkin emas! — ddi tarjimon mhmonning gapini so’zma-so’z ag’darib. — Janob shaftolining egasiga xaq to’lamadilar. Shuncha mvani so`roqsiz olib chiqdilar. Mumkinmas.

Biz o’tib borayotgan joy mnga bgona emasligini, bu yrga ko’p klganimni, tumanning xokimi — mni yaqin tanishim ekanini aytdim.

Baribir, gaplarim ishonchsiz chiqayotganga o’xshayotganini o’zim ham szib turardim...

... Ko’z o’ngimda ikki buklangancha yong’oq trib, pastak devordan qo’shninikiga uloqtirayotgan «Girgitton buvi» paydo bo’lib qolgandk edi...

...Shunda dunyodagi bari insonning xammasini Xudo yaratganiga, ular orasida f'l-atvori, insof-vijdoni bir-biriga juda o’xshashlari oz emasligiga yana bir karra imon kltirdim...

 O’tkir Hoshimovning "Daftar hoshiyasidagi bitiklar" kitobidan.


Orqaga qaytish