Bilasizmi?

4498 marta o'qildi
Yerning ogirligi qancha?

Yer Koinotda muallaq turgani uchun uning vaznini tarozi pallasiga qo’yib ulchab bulmaydi. Yerning vazni tugrisida  gapirilganda, avvalo, u tarkib topgan moddalar miqdori nazarda tutiladi.

Yer Koinotda muallaq turgani uchun uning vaznini tarozi pallasiga qo’yib ulchab bulmaydi. Yerning vazni tugrisida  gapirilganda, avvalo, u tarkib topgan moddalar miqdori nazarda tutiladi.                                          

Yerning massasi, taxminan, 5,976 sekstillion tonnani tashkil etadi. Yaxshiroq tasavvur qilishingiz uchun ushbu raqamni tula keltiramiz: 5 976 000 000 000 000 000 000 000. Olimlar Yerning massasi aynan shuncha ekanini qanday aniqlashgan?                                              

Ular buni aniqlash uchun ikki jismning uzaro tortishish qonunidan foydalanishadi. Gravitatsiya kuchi aynan shu tortishishga  boglik.. Oddiy so’z bilan aytganda, ikki jismning uzaro tortishishi ularning massasi va o’rtasidagi masofaga boglik.  Narsalar qancha katta bulsa, ular  bir-birini shuncha katta kuch bilan tortadi. Ular bir-biridan qancha olisda bulsa, bu kuch shuncha kichik buladi.                                                                                        

Yerning vazni quyidagicha ulchanadi: kichkina bir yuk ipga osib suyiladi, so’ngra bu yukning holati o’lchanadi. Usha yukning yoniga  bir tonna qurgoshin qo’yiladi. Yuk va qo’rgoshin urtasida tortishish paydo buladi, natijada yuk bir oz chetga ogadi. (Bu ogish  amalda 0,000 02 mm.ni tashkil qiladi. Shuning uziyoq o’lchov qanchalik aniq, bo’lishi lozimligini ko’rsatadi.)    Olimlar bunday o’lchashlardan keyin matematika yordamida Yerning vaznini hisoblab chikishdi. Ular Yerning vazniga  nisbatan tortish kuchini o’lchashdi hamda bir tonna qurgoshin osigliq  turgan yukni uziga tortishini o’lchashdi. Hisoblab  chiq;ilgan nisbiy farq Yerning massa-sini kursatadi.    

Massa nimadan hosil bo’ladi?  Unga  qattiq  tog’  jinslaridan iborat qobiq, mantiya deb ataladigan qattiq  jinslardan  iborat qatlam, so’ngra ichki qism - yadro kiradi.

 


Orqaga qaytish