She`rlar va ruboiylar

5349 marta o'qildi
Ёркин ¬оҳидов Ўеърлар

Қари толга су€б

»ргай асони,

ќқсоқол сҐрига аста Єнбошлар.

’аЄлдан Ґтказар кори дунЄни:

«Ёҳ, ҳозирги Єшлар,

Ҳозирги Єшлар!»

   Ҳќ«»–√» ®ЎЋј–

Қари толга су€б

»ргай асони,

ќқсоқол сҐрига аста Єнбошлар.

’аЄлдан Ґтказар кори дунЄни:

«Ёҳ, ҳозирги Єшлар,

Ҳозирги Єшлар!»

 

”  аср тенгдоши.

Ѕутун умр энди

 еча кҐрган тушдай кҐзи олдида,

…игирма Єшида амирни енгди,

¬одийга сув очди Ґттиз олтида.

 

®шлигини эслар,

”ф тортар секин.

—алгина чимрилар оқ тушган қошлар.

«Ѕиз  ҳам Єш бҐлганмиз бир маҳал,

Ћекин

Ѕошқачароқ  чиқди  ҳозирги Єшлар».

”  колхоз  тиклади,                  

янги юрт қурди.

Ѕосмачига қарши от сурди  Ґктам.

 

∆ангу  жадалларнинг барини  кҐрди.

 Ґрди очликни  ҳам,

ёпунликни ҳам.

«Ѕизга хаЄл эди,

“уш эди фақат

“Ґкин дастурхону  лаззатли  ошлар.

Ѕахти боқий бҐлсин,

јммо бу жаннат

Қадрин билармикин ҳозирги  Єшлар!»

 

 Ґз олдидан Ґтар қирқ биринчи йил,

ћасков бҐсағаси,

јччиқ қаҳратон.

јгар қулатмаса дайди  Ґқ  сабил,

Ѕерлиндан қайтарди  бҐлиб  қаҳрамон.

Ёслар, ҳар Єн олов,

°т ичра дунЄ.

 

ћажруҳ гавдалару узилган бошлар...

«ёрт тинч бҐлсин,

Ѕир гап бҐлса мабодо,

Ѕардош берармикин

Ҳозирги Єшлар!»

 

”й-жой қилиб бердш-мана, “ургунга,

“урмушга чиқарди Ќазирасини.

Ѕукун эса Ґйлар дорилфунунга

 иролмасдан қолган набирасини.

 

ƒомласига Ґзи борсинми секин

ќрденларни тақиб,

ќқилни бошлаб...

« им билади дейсиз, бҐштоброқмикин,

Ёркатойроқмикин ҳозирги Єшлар...»

 

яна дер:

«ЅҐш қолсак тунлар бҐлиб жам

«„ордарвеш» Ґқирдик қуршаб танчани.

Ѕулар танимайди Ҳувайдони ҳам,

Ёртаю кеч Ґйлар кино, танцани.

јқли кирармикин буларнинг бир кун,

 им билади, қачон қуюла бошлар!

ќгир кун кҐрмади.

 

Ѕалки шунинг-чун

≈нгилроқ Ґсдими ҳозирги Єшлар!»

“оҳирни ҳалитдан тинч қҐймас қизлар,

ярим тунда қайтар уйга ҳамиша,

«”нча бҐлмасак ҳам илмда бизлар,

јммо кучли эди одоб, андиша.

Ѕировнинг қизига сал қараб қҐйсак,

Ѕизлар аталардик шҐху бебошлар.

Ѕаъзи киноларми бузмоқда андак,

 апалак мижозроқ ҳозирги Єшлар...»

 

“Ґнғич Ґгли у кун қизалоқ кҐрган,

Ќомини Ўарлотта қҐйибди, ажаб.

”ртанчаси тогда юргани юрган,

Ѕаъзан уч ойда бир келмайди йҐқлаб.

Ќаҳот отасидан бҐлса азизроқ

 айсидир тогдаги қандайдир тошлар...

«Ѕизнинг борди-келди одатдан йироқ,

Ѕемеҳрроқ Ґсди ҳозирги Єшлар...»

 

« ийимлар-чи...

 изиқ буларнинг диди.

ќла-чипор кҐйлак...

Ќимаси кҐркам?

–ост айтсам унчалик Єқмаган эди

ќталарга бизнинг чарм камзул ҳам.

Ѕайналмилал айтиб, байроқ кҐтариб

 Ґчага чиққанда Ґктам сафдошлар,

 ексалар деганди йҐлдан қайтариб:

Ќега шумлик қилар ҳозирги Єшлар?

 

Ёнди буларга ҳам ҳар қалай оғир,

«амон шитоби тез, парвози тикка.

 еча тили чиққан Ќаргиза Ґқир

Ѕиринчи синфда математика.

 

Ѕизлар ҳафти€кдан бошлаган эдик,

Ѕулар икс билан игрикдан бошлар.

ƒуруст, зеҳни Ґткир, қадами тетик

°зимизга тортди ҳозирги Єшлар.

 

√инаси ноҐрин,

Қарилик қурсин.

Ѕекор юрмагандир тогларда °ктам,

ћана, керак бҐлса –устамни кҐрсин,

Ѕоласидан аъло жи€н бҐлса ҳам.

 

°зи қотмагина, ниҳолдай хипча

Ќари борса Ґттиз, Ґттиз бир Єшлар...

‘ан доктори бҐлди ћасковда кеча...

Ѕало чиқиб қолди ҳозирги Єшлар.

 

Ѕахти бутун бҐлсин,

“олеи бекам.

Ўуларнинг борлиги менинг иқболим».

„ол кҐз Єшин артар,

Ўу пайт менинг ҳам

 елажак йилларга учди хаЄлим.

 

«амонлар келадир

яна ажойиб.

Ѕалки пайдо бҐлар сунъий қуЄшлар.

” пайтлар, ким билсин,

Қариб-қартайиб,

ћункиллаб қолармиз ҳозирги Єшлар.

 

Ўунда келажакнинг боглари аро

Ѕиз, €ъни кексалар суҳбат қурган чоғ

—Ґзлармиз:

« арши деб аталган саҳро

Ѕизнинг қҐлимизда бҐлган эди бог.

 

Ёсингдами √азли,

«илзилалар-чи?

Қайта шаҳар қурган қардош-қурдошлар...

Ѕиз €нги эрадан бҐлгандик жарчи,

Ќима ҳам кҐрибди ҳозирги Єшлар!

 

Қара,

ќқ кҐйлакка  галстук тақиб,

јгрегат Єнида туришар булар.

Ѕиз ишладик қҐлни мойларга тиқиб,

Ёнди роҳатини кҐришар булар.

 

‘анда инқилобни биз қилдик илк бор,

»лк бор парвоз қилган бизнинг йҐлдошлар.

 Ґкни обод қилдик,

≈рни ҳам гулзор.

Ёҳ, ҳозирги Єшлар, ҳозирги Єитар!»

1973


°«Ѕ≈√»ћ

“арихингдир минг асрлар

»чра пинҳон, Ґзбегим,

—енга тенгдош ѕомиру

ќқсоч “иЄншон, Ґзбегим.

—Ґйласин јфросиЄбу

—Ґйласин °рхун хати,

 Ґҳна тарих шодасида

Ѕитта маржон, Ґзбегим.

јл Ѕеруний, јл ’оразмий,

јл ‘ороб авлодидан,

јсли насли балки ”злуқ,       

 Ѕалки “архон, Ґзбегим.

 

”тдилар шҐрлик бошингдан

°йнатиб шамширларин

Ќеча қоон, неча султон,

Ќеча минг хон, Ґзбегим.

 

“оғларинг тегрангда 㥪

ЅҐғма аждар бҐлдию,

»кки дарЄ —   икки чашминг,

„ашми гирЄн, Ґзбегим.

 

 

 дйсари –ум найзасидан

Ѕағрида доғ узра доғ,

„ингизу Ѕоту тиғига

 Ґкси қалқон, Ґзбегим.

 

®ғди тҐрт Єндин асрлар

Ѕошингга тийри камон,

”мри қурбон, мулки торож,

ёрти вайрон, Ґзбегим.

 

ƒавр зулмига ва лекин

Ѕир умр бош эгмадинг,

—ен — ћуқанна, сарбадор — сен,

Ёрксевар қон, Ґзбегим.

 

—ен на зардушт, сен на буддий,

—енга на оташ, санам,

ќдамийлик дини бирла

“оза имон, Ґзбегим.

 

ћаьрифатнинг шуьласига

“алпиниб зулмат аро,

 Ґзларингдан оқди тунлар

 авкабистон, Ґзбегим.

 

“уздию ћирзо ”луғбек

 Ґрагоний жадвалин,

—ирли осмон тоқига илк —

 Ґйди нарвон, Ґзбегим.

 

ћир јлишер наърасига

јкс-садо берди жаҳон,

Ўеъри€т мулкида бҐлди

Ўоҳу султон, Ґзбегим.

 

»лму шеърда шоҳу султон,

Ћек тақдирига қул,

°з элида чекди ғурбат,

«ору нолон Ґзбегим.

 

ћирза Ѕобур — сен, фиғонинг

—олди олам узра Ґт,

Ўоҳ ћашраб қони сенда

”рди туғЄн, Ґзбегим.

 

Ўеъри€тнинг гулшанида

—Ґлди маҳзун Ќодира,

—ийм танни ювди кҐз Єш,

 Ґмди армон, Ґзбегим.

 

…иғлади фурқатда ‘урқат

Ҳам муқимликда ћуқийм,

Ќолишингдан Ҳинду јфғон

 илди афғон, Ґзбегим.

 

“арихинг битмакка, халқим,

ћингта ‘ирдавсий керак,

„унки бир бор чеккан оҳинг

ћингта достон, Ґзбегим.

 

 ќртда қолди кҐҳна тарих,

ќртда қолди дард, ситам,

 етди ваҳминг, битди заҳминг,

“опди дармон, Ґзбегим.

 

ЅҐлди осмонинг чароғон

“оле хуршиди билан,

ЅҐлди асрий тийра шоминг

Ўуьла афшон, Ґзбегим.

 

ћен ¬атанни боғ  деб айтсам,

—енсан унда битта гул,

ћен ¬атанни кҐз деб айтсам,

Ѕитта мужгон Ґзбегим.

 

‘ахр этарман, она халқим,

 Ґкрагимни тоғ қилиб,

 Ґкрагида тоғ кҐтарган

“анти деҳқон, Ґзбегим.

 

°збегим деб кенг жаҳонга

Ќе учун мадҳ этмайин!

°злигим билмоққа даврим

Ѕерди имкон, Ґзбегим.

 

ћен буюк юрт Ґғлидурман,

ћен башар фарзандиман,

Ћекин аввал сенга бҐлсам

—одиқ Ґғлон, Ґзбегим.

 

ћенга ѕушкин бир жаҳону

ћенга Ѕайрон бир жаҳон,

Ћек Ќавоийдек бобом бор,

 Ґксим осмон, Ґзбегим.

 

Қайга бормай бошда дҐппим,

Ғоз юрарман, гердайиб,

ќлам узра номи кетган

°збекистон, Ґзбегим.

 

Ѕу қасидам сенга, халқим,

ќқ суту туз ҳурмати,

Ёркин Ґғлингман, қабул эт,

°збегим, жон Ґзбегим.

1968

—≈Ќ√ј Ѕј’“ƒјЌ “ј’“ “»Ћј–ћјЌ

—ен ғанисан, менда бисЄр эҳтиЄж.

Ќќƒ»–јЅ≈√»ћ

—енга бахтдан тахт тиларман,

“оледан бошингга тож,

ћулки ҳуснингга омонлик,

“ожу тахтингга ривож.

“ожу тахт ташбеҳидан сен

 Ґҳна деб кулсанг нетай,

—ен ахир шоҳи жаҳоним,

ћен қулингман, не илож?

Ќе иложким, давлатим йҐқ

√анжи меҳримдан бҐлак,

Ѕул эваздан кҐз тҐлайдур

Қатра-катра дур хирож.

 Ґзларим айлар ҳамиша

јрзи муҳтожлик сенга,

јйт-чи, жоним, борми сенда

 Ґз Єшимга эҳтиЄж?

 Ґп насиҳат тинглаб Ёркин

Қилмади ҳеч тарки ишқ.

Ѕор масалким, иш юришмас

—оҳиби гар бҐлса кож.

1967

 

”Ћ јћƒј ЅјҲќ–

ƒалалар уйғонди, бойчечак унди,

«аминдан қор кетди, кҐнгилдан ғубор.

ярқ этган толедай қуЄш кҐринди,

°лкамда баҳордир, Ґлкамда баҳор.

 

Қиш узоқ чҐзилди, шукур, Ґтди-€,

Ѕоқийдек туюлган музлар кетди-€,

»вишиқ кунларнинг куни битди-€,

°лкамда баҳордир, Ґлкамда баҳор.

 

Ѕаҳорда Єшликнинг тотли бҐйи бор,

Ѕаҳор эрк сингари Єруғ ва зангор.

®ш юртим баҳордек бҐлсин беғубор,

°лкамда баҳордир, Ґлкамда баҳор.

 

Ѕаҳорнинг баҳордек феъллари бордир,

ћомоқалдироғи, селлари бордир.

√оҳ сарин, гоҳ аччиқ еллари бордир,

„унки у баҳордир, Ґлкамда баҳор.

 

ћайли-да, хуш келди, бут келди кҐклам,

“Ґкинлик, барака кут, келди кҐклам,

»ншооллоҳ, дейлик — қут келди кҐклам,

°лкамда баҳордир, Ґлкамда баҳор.

1992


¬ј“јЌ Қјƒ–»

„ашма қошида тиниқ сув

Қадрини билмас киши,

—айр этиб гулшанда гулни

 Ґзига илмас киши.

¬аҳ, бу не ғафлатки инсон —

 Ґксида тутмиш ватан,

 им ватан ичра ватаннинг

Ўукрини қилмас киши.

ёрт недир, юрт доғи недир,

ёртдан айрилган билар,

јнглагувчи юрт фироқин

ёртда топилмас киши.

Ёй, ватандошим, эшит

Ѕобуру ‘урқат ноласин,

Ѕесабаб андуҳ тиғида

Ѕағрини тилмас киши,

Ѕилма, фарзандим, ватан ҳажрини,

Ћек қадрини бил —

 им ватан кадрини билмас,

јнгла, комилмас киши.

1992

 

¬ј“јЌ »—“ј√»

Ѕу ватанда бир ¬атан

 урмоқни истайдир кҐнгил,

°зни озод қуш каби

 Ґрмоқни истайдир кҐнгил.

Ѕу ¬атан тимсоли бҐлса

“онг қуЄши шуълавор,

Ўуълалар қҐйнида чарх —

”рмоқни истайдир кҐнгил.

”л ¬атанга байроқ -инсоф,

“уғи сарҳад муҳри — меҳр,

—арҳад узра соқчидек

“урмоқни истайдир кҐнгил.

 им бу тупроқ қадрин истар

јйламоқ тупроққа тенг,

 Ґзига тупроқ билан

”рмоқни истайдир кҐнгил.

”л ¬атан елканларини

ћаърифат уммонида

 иблаи имон сари

Ѕурмоқни истайдир кҐнгил.

Ѕас, етар Єлгон саодат,

®лгон эрк, Єлгон ватан,

Ҳурри€т завқини чин

—урмоқни истайдир кҐнгил.

Қутлуғ  истиқлол кунида,

Ёй ¬атан, бағрингда шод

Ёркин Ґглонинг бҐлиб

ёрмоқни истайдир кҐнгил.

1990

°«Ѕ≈ »—“ќЌ

‘ахри€

ёртим,

—ени €на олдим қаламга

“Ґйинг, шодиЄнанг баҳона бҐлиб

яна келиб қҐндинг тонгги мисрамга

‘алак нисор этган дурдона бҐлиб.

»қбол пешонамга битган ошЄним —

°збекистоним.

“олеим бор экан,             

—енга ҳамнафас,

ќташин қуЄшинг билан йҐғрилдим.

ёз йил аввал эмас, юз йил сҐнг эмас,

“уғЄнли асрда сенда туғилдим.

√уллар сочдинг мен илк босган қадамга.

Ѕағринг менга нурли кошона бҐлиб.

∆аҳон ичра менинг тенгсиз жаҳоним —

°збекистоним.

ћақсад манзилида довон ошган дам

…Ґлчи ҳам бир тҐхтаб олгандек нафас,

ћарзагача етиб борган деҳқон ҳам

ќртга боқиб бир зум қилгандек ҳавас,

Ёллик баҳор кҐриб ҳаЄт боғида

”мр камолига қҐл чҐзиб инсон,

ќлтин дарвозани чертган чоғида

—арҳисоб қилади умрин бегумон.

 

Ѕосиб Ґтган йҐли шунда одамга

“уюлади минг бир поғона бҐлиб.

ћинг бир довон ошган алп паҳлавоним —

°збекистоним.

јсли эллик эмас, эллик минг Єшинг,

 ечмишинг тарихлар нариЄғида.

“Ґмарисдек она  айхисрав бошин

Қон тҐла саночга солган чоғида,

—питамен камон тутиб дастида

ћароқандни сақлаб турганда узоқ,

®вни адаштириб Ґлим даштида

 Ґкрак очиб қаҳ-қаҳ урганда Ўироқ.

Ҳали Ґзбек эмас, лекин оламга

ћашҳур эдинг соқу суғд она бҐлиб.

»скандарни мажруҳ этган камоним — °збекистоним.

¬аҳшат водийсида кечди асрлар

јлжабр устодин туққунча еринг.

»лминг юксалгунча Ѕеруний қадар,

“о јлишер қадар етгунча шеъринг,

Ҳайратга солгунча фан оламини

‘аргоний чиқарган аниқ ҳисоблар...

“ебранса не ажаб “ошкент замини,

Ѕу ерга кҐмилган миллиард китоблар.

‘арангу ҳинду чин, ироқ, ажамга

“аралдинг јлқонун, —айдона бҐлиб.

Ѕуюклар тан берган буюк достоним — °збекистоним.

 

ћинг бора тикландинг, минг бор қуладинг,

®влар қамчисидан чекканда озор —

јлпомиш сингари Ґғлон тиладинг,

“иладинг √ҐрҐғли сингари сардор.

—ен ҳам гуллар териб умид боғидан

“оле орзусида туздинг алЄрлар.

јммо бҐталаринг қҐнғироғидан

„Ґлларда тҐкилиб қолди оҳ-зорлар.

”мринг эгиз бҐлди андуҳ, аламга

ќрзуларинг бари афсона бҐлиб.

Ѕарчиннинг кҐксида қолган армоним — °збекистоним.

 

«амин дардича бор бир аЄл дарди,

ќйнинг доғи балки унинг доғидан.

‘арЄд олов бҐлса олам Єнарди

Ўарқлик жувонларнинг чеккан оҳидан.

«ебуннисо Ґтди танҳо ва маҳзун

Ѕошида Ґт бҐлиб малика тожи.

“ун бҐлиб Єйилар ҲҐқонда ҳар кун

Ќодирабегимнинг қирқилган сочи.

јЄл!

“Ґрт деворда кҐмилдинг ғамга,

Ғазалларда фақат жонона бҐлиб.

Ѕарнодек, јнбардек дили сҐзоним — °збекистоним.

 

Ҳали сокин туман чулғаб бағрини

Ғафлат уйқусида Єтарди олам.

”мид қаламида «ҚуЄш шаҳри»ни

Ҳали Єзмаганди  ампанелла ҳам.

Ќажот кҐзи билан мағрибга боқиб,

 Ґҳна Ҳоразмдан йҐл олган карвон

®вмут саҳросида ойлар улоқиб

ћасков тупроғига етганда омон,

°збеклар тҐқиган шоҳи, гиламга

Ѕоққанда зарифлар ҳайрона бҐлиб,

ƒҐстлик ипак йҐли очган карвоним — °збекистоним.

 

ƒарвозангни очдинг маърифат, фанга,
—енга ошно бҐлди ѕушкин каби зот.
Ћекин бахту иқбол кулмади санга,
Ҳали олис эди сен кутган нажот.
Ёрк де€ аталган табаррук шамга
»нтилдинг бир умр парвона бҐлиб.
ѕарвонадек куйиб Ґртанган жоним — °збекистоним. 

 

ƒардингни куйлади анҳорларингда

Ғижирлаб айланган кҐҳна чархпалак,

—анъатинг мунаққаш деворларингда,

Ћекин ободлигинг бҐлди Ҳапалак.

ѕариларинг тутқун бҐлиб ҳарамга,

”луғ шоирларинг девона бҐлиб,

“ақдир саҳросида зору сарсоним — ”збекистоним.

 

 Ґп элларни кездим, кҐп юртлар кҐрдим,

Ѕир-биридан гҐзал, бир-биридан соз.

Ћекин Ўарқда машъал чарогон юртим

ќламда тенги йҐқ, Ґлкадур мумтоз.

Ѕунда дҐстлик куйин айтур ҳар чечак,

Ѕунда бахтни қилур ҳар булбул наво.

ƒиллардаги азал башарий тилак —

Ѕуюк биродарлик гулшани аро

ќсиЄхон деган сулув санамга

ќлтин сепу атлас сҐзона бҐлиб

 улиб турган, Єруг, мунис маконим — °збекистоним.

 

…ироқдан эшитиб сурнай овозин

 Ґчага югурган бола сингари,

ћен ҳам қҐлга олиб сибизга созим

“Ґйингга шошарман элдан илгари.

“илак шу — қҐшиғим катта байрамга

≈тиб борса кичик тҐЄна бҐлиб.

ћенинг ҳам қолмасди дилда армоним,

°лкам, онажоним, юрагим, жоним — °збекистоним.

1974

 

Ёй, мен билган, Ѕилмаган дунЄ!

«аррадан то  оинот қадар,

Ҳам аЄн, ҳам тилсимот қадар

‘икрат бовар қилмаган дунЄ!

ћен ҳам сендан Ѕир қисм бҐлиб,

Ҳис, идрок, жон ва жисм бҐлиб

яралибман, €шамоқдаман.

ќқар экан тириклик — дарЄ

ҲаЄт билан гоҳ тҐлқин аро,

ҲаЄл билан гоҳ қирғоқдаман.

 уйламоқнинг шавқи ҳам — €шаш,

°йламоқнинг завқи ҳам — €шаш,

Қай бири чин ҳаЄт — билмасман,

Ёлга очдим қучоқларимни,

≈лга сочдим хуш чоқларимни,

Ћекин тунги қийноқларимни

Ҳеч кимсага ҳад€ қилмасман.

1976

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Orqaga qaytish