Jahon mamlakatlari

4504 marta o'qildi
San-Marino Rspublikasi

San-Marino Rspublikasi Janubiy Yevropada joylashgan va Italiya hududi bilan o’rab olingan davlatdir. Dunyodagi eng kichik mamlakatlardan biri hisoblangan bu davlatning chgaralari uzunligi 39 km, maydoni 61 km2, aholisi esa 32 ming kishidan iborat. 

San-Marino Rspublikasi Janubiy Yevropada joylashgan va Italiya hududi bilan o’rab olingan davlatdir. Dunyodagi eng kichik mamlakatlardan biri hisoblangan bu davlatning chgaralari uzunligi 39 km, maydoni 61 km2, aholisi esa 32 ming kishidan iborat. Asosiy dini — katolisizm. Aholining 16 foizi 15 yoshdan kichik, 67 foizi 15 yoshdan 64 yoshgacha bo’lganlar hisoblanib, o’rtacha yoshi 39,6 yoshni tashkil etadi.

2003 yilda aholi soni 1,4 foizga oshdi, tug’ilish  ko’rsatkichi — 1000 kishiga 10,49 bola, o’lim ko’rsatkichi esa — 1000 kishiga 7,86, o’rtacha umr ko’rish ko’rsatkichi 81,43 yoshni tashkil etdi.

Aholining 80 foizi sanmarinliklar,   19 foizi esa italiyaliklar bo’lib, aksariyat qismi mamlakat hududi tashqarisi — asosan Italiya, Frantsiya, AQSh va Argntinada istiqomat qiladilar.

Davlat tili — italyan tili hisoblanadi.

Mamlakatda 30 dan ortiq aholi punkti mavjud.

Poytaxti — San-Marino shahri bo’lib, u yrda 4,6 ming aholi istiqomat qiladi. Bu yrda hukumat organlari binolari, muzy, arxitktura yodgorliklari joylashgan.

Tadbirkorlik  asosan poytaxtdan 185 mtr pastroqda joylashgan aholisi 5,2 ming kishilik tashkil etadigan Borgo-Major shahrida rivojlangan.

Eng yirik viloyatlaridan biri Srravall viloyatida 9,2 ming aholi umrguzaronlik qiladi. qolgan viloyatlar va aholi manzilgohlarida istiqomat qiluvchilar soni 1000 kishidan oshmaydi.

San-Marinoning afsonaviy asos topishi 301 yilga to’g’ri kladi. Afsonalarga ko’ra, tosh yo’nuvchi Marino o’z dini va e'tiqodiga mansub odamlar bilan Mont-Titano tog’ning tpasida boshpana topadi. Shu bois, San-Marino rasmiy 301 yil 3 sntabrdan mustaqil davlat db hisoblanadi. Aslida, VI asrda Italiya bir qancha kichik mustaqil davlatlarga bo’linib kta boshlagan edi. Shu bois, San-Marino bir ncha asrlar davomida Urbino gr-tsogligiga qarashli bo’lib, mustaqillikni 855 yilda qo’lga kiritgan. 1600 yil 8 oktyabrda mamlakat o’z konstitutsiyasini qabul qilgan. hozirgi kunda ushbu konstitutsiya dunyodagi eng qadimgi konstitutsiya hisoblanadi.

Mamlakat tashkil topgandan boshlab, an'anaga ko’ra, hozirgi kunga qadar davlat rahbarlari ikki kapitan-rgntlar hisoblanadilar. Ular har yarim yilda o’zgaradi, ya'ni birinchi kapitan-rgnt 1 aprldan 1 oktyabrga qadar, ikkinchisi esa — 1 oktabrdan

1 aprlga qadar saylanadi.

Kapitan-rgntlar Katta Gnral kngashi tomonidan tayinlanadi. Katta Gnral kngash Rspublika parlamnti hisoblanadi va 60 nafar umumiy ovoz brish bilan 5 yilga tayinlanadigan dputatlardan tashkil topgan. San-Marinoda 6 ta partiya faoliyat  ko’rsatadi.

Mamlakat hududi 9 ta «kastlli», ya'ni «minora», «qal'a» db nomlanadigan viloyatlarga bo’linadi. San-Marino Mont-Titano tog’ining janubiy-g’arbiy qiyaligida dngiz satqidan 738 mtr balandlikda joylashgan. Toq va qoyalar mamlakat hududining 80 foizini, ekiladigan rlar 16,6 foizni tashkil etadi.

Iqlimi subtropik, O’rta r dngiziga xos Yozda q’rtacha harorat + 24°C, qishda esa +4 C ga yaqin bo’ladi. Mamlakat balandlikda joylashganligi sababli, yoz faslining eng issiq kunlarida ham havo ancha salqin bo’ladi. qishda eng past harorat -6°C gacha pasayishi mumkii. Yokingarchiliklar miqdori yiliga 800 —900 mm.ni tashkil etadi. qishda ba'zan qor yog’adi.

Rspublika iqtisodiyoti rivojiga asosiy qissa qo’shuvchi soha turizm hisoblanadi. har yili mamlakatga 3 milliondan ortiq sayyoh tashrif buyuradi. Mamlakat qishloq xhjaligiga ixtisoslashgan bo’lib, u rda asosan qo’ychilik, uzumchilik, vino ishlab chiqarish, donli mahsulotlarni qayta ishlash yaxshi rivojlangan.

San-Marino va Mont-Titano tog’i 2008 yilning iyul oyidan boshlab     ning  Jahon mrosi ob'kti hisoblanadi.

 


Orqaga qaytish