Bilasizmi?

5087 marta o'qildi
Nega yomgir ayrim kunlar yogadi?

Osmonga boqqanimizda, ko’zimiz og’irkarvon bulutlarga tushishi bilanoq, yomg’ir yog’sa kerak, degan xayolga boramiz.

Nega yomg’ir  ayrim kunlar yog’adi, boshqa kunlari esa yog’maydi?

Osmonga boqqanimizda, ko’zimiz og’irkarvon bulutlarga tushishi bilanoq, yomg’ir yog’sa kerak, degan xayolga boramiz. Biz buni yemg’ir  yeg’ishi uchun zarur bo’lgan birdan-bir narsa, deb o’ylaymiz. Ammo aslida yomg’ir  uzoq va murakkab jarayon natijasidir.  Yomg’ir yog’ishi uchun Quyosh, Yer va atmosfera bir-biriga o’zaro ta'sir etishi kerak. Bu jaraen Quyosh Yerni qizdirishidan boshlanadi. Qizish natijasida okean, dengiz, ko’l va daryolardagi suvlar bug’lana boshlaydi. Suv bug’i xavo bilan aralashadi. Bu jarayon bug’ hosil bo’lishi deb ataladi. Yuqoriga ko’tarilayotgan issiq havo atmosferaga suv bug’ini olib keladi. Yuqoriga ko’tarilgan bug’ sovib, undan bulut hosil bo’ladi. Bu jarayon kondensatsiya deb ataladi. Bulut ichidagi uvoqqina tomchilar kattalashib, tobora ko’proq  namni yig’a boradi. Nihoyat, tomchilar kattalashib, xavo  oqimlari tutib qololmaydigan darajaga yetadi va yerga yomgir bo’lib yog’adi. Endi nega yemg’irning hosil bo’lishi jarayoni faqat ma'lum bir vaqtda kechishini aniqlaylik. Bu jarayonning birinchi bosqichi – bug’ hosil bo’lishi doimo kunduzi, Quyosh chiqib turgan payt ro’y beradi. Ammo ko’rinmas bug’  har kuni ham o’ta mayda zarralardan tarkib topgan va ko’zga ko’rinadigan bulutlarga aylanavermaydi. Buning sababi bug’  kondensatsiyalanishi uchun ma'lum bir yuza kerak bo’ladi. Agar  xavoda chang zarrachalari oz bo’lsa yoki, umuman, bo’lmasa, kondensatsiya yuz bermaydi.  Tomchilar paydo bo’lishiga muz va Qorning mayda kristallari  ham yordam berishi mumkin. Odatda, yomg’ir yog’ishi uchun issiq xavo massasining sovuq  xavo massasi tomon yoki aksincha harakati talab etiladi. Issiq xavo massasi tarkibida bulut va namlik bor, ular sovuq  xavo massasi ta'sirida sovigach, suv tomchilari hosil bo’ladi va yerga yomg’ir bo’lib  yog’adi.           Bir yomg’ir tomchisi hosil bo’lishi uchun 100 000 000 donaga yaqin o’ta mayda tomchilar kerak bo’ladi. Bulut hosil bo’lishi uchun esa bunday tomchilardan million-millionlari talab etiladi. Bunday eni, bo’yi va balandligi 1 km bo’lgan bulut tarkibida, taxminan, 790 tonna tomchi, taxminan, 7940 tonna bug’  holidagi suv bor.

 


Orqaga qaytish