Yangi o`zbek adabiyoti

4286 marta o'qildi
Muhammad Yusuf she`rlari

Samimiy she`rlari ohangrabo qo`shiqlarga aylanib, har bir o`zbek xonadoniga kirib borgan lirik shoir Muhammad Yusuf XXI asr o`zbek adabiyotida so`nmas yulduz bo`lib har bir dillarda porlaydi.

Shoir o`z ona vataniga, tabiatga va insoniyatga bo`lgan iliq hissini o`zining yuraklarni larzaga soluvchi,garchand sodda tilda yozilgan bo`lsa-da odamni chuqur o`yga chorlovchi she`rlari bilan o`quvchi qalbida o`chmas iz qoldirgan.

Onamga xat

Men sizni o`ylayman shomu saharda,
Ona, sog`insam ham bora olmayman, 
Tunlari charog`on shunday shaharda, 
Hech kimga ko`nglimni yora olmayman. 

Men siz aytgandayin hammani sevdim, 
Hammaga ishondim, mana oqibat: 
O`z do`stim uyiga ko`mildi sevgim, 
Kun bo`lib ko`ksimni kuydirdi nafrat. 

Boshimdan o`tgani ko`kka ham ayon, 
Yulduzlar qiqirlab kular oqbadan: 
Men - zangor yaylovda olis, bepoyon, 
Uyuridan ajrab qolgan qulunman... 

Mana, ketayapman tosh yo`lda ko`zim,
Qadamim moshinlar yo`rg`asiga mos. 
Yig`lasam yupatib o`zimni o`zim, 
Pishqirib qo`yaman toychoqlarga xos. 

Va sizni o`ylayman shomu saharda, 
Ona, sog`insam ham bora olmasdan. 
Tunlari charog`on shunday shaharda
Hech kimga ko`nglimni yora olmasman... 

Ha, sevgi haqida. U dilga ne zeb, 
Kuyinmang, ne iloj qilmasa nasib. 
Baxtimga hamisha Siz sog` bo`ling deb, 
Sog`ingan o`g`lingiz - Muhammad Yusuf. 

Vatanim
Men dunyoni nima qildim,
O`zing yorug` jahonim,
O`zim xoqon, O`zim sulton,
Sen taxti Sulaymonim,
Yolg`izim, Yagonam deymi,
Topingan koshonam deymi,
O`zing mening ulug`lardan
Ulug`imsan, Vatanim…

Shodon kunim gul otgan sen,
Chechak otgan izimga,
Nolon kunim yupatgan sen,
Yuzing bosib yuzimga.
Singlim deymi, Onam deymi,
Hamdardu hamxonam deymi,
Oftobdan ham o`zing mehri -
Ilig`imsan, Vatanim.

Sen Mashrabsan, Xalqda tumor,
Balxda dorga osilgan,
Navoiysan, shoh yonida
Faqirini duo qilgan.
Yassaviysan, meniki deb,
Ko`ringan da`vo qilgan,
Ming bir yog`i ochilmagan
Qo`rig`imsan, Vatanim.

Sen Ho`jandsan, Chingizlarga
Darvozasin ochmagan,
Temur Malik orqasidan
Sirdaryoga sakragan,
Muqannasan qorachig`i
Olovlarga sachragan,
Shiroqlarni ko`rgan cho`pon
Cho`lig`imsan, Vatanim.

Kim Qashqarni qildi makon,
Kim Enasoy tomonda,
Jaloliddin - Qurdistonda,
Boburing - Hindistonda,
Bu qanday yuz qarolig` deb 
Yotarlar zimistonda,
Tarqab ketgan to`qson olti
Urug`imsan, Vatanim…

O`g`lim desang osmonlarga 
G`irot bo`lib uchgayman,
Chambil yurtda Alpomishga
Navkar bo`lib tushgayman,
Padarkushdan pana qilib
Ulug`beging quchgayman,
G`ichir-g`ichir tishimdagi
So`lig`imsan, Vatanim…

O`tgan kuning - o`tgan kundir,
O`z boshingga yetgan kun,
Qodiriyni bergan zamin,
Qodiriyni sotgan kun.
Qo`lin bog`lab, Dilin dog`lab,
Yetaklashib ketgan kun,
Voh bolam! deb aytolmagan
Dudug`imsan, Vatanim.

Yoningda qon yig`lagan bir
Shoiringga qarab qo`y,
Gar Qo`qonga yo`ling tushsa,
Detdomlarni so`rab qo`y.
Hech bo`lmasa Usmon hokin
Keltirmoqqa yarab qo`y,
Olislarda qurib qolgan
Qudug`imsan, Vatanim…

Sen - shoxlari osmonlarga
Tegib turgan chinorim,
Ota desam, O`glim deb,
Bosh egib turgan chinorim,
Qo`ynimdagi iftixorim,
Bo`ynimdagi tumorim,
O`zing mening ulug`lardan 
Ulug`imsan, VATANIM !


Tushlarimga kir
Kapalakday kelib,
Qoshingga qo`nib,
Ko`zingga termulib umrim o`tsaydi...
Nima ham ko`ribman men yigit bo`lib?
Sochingni silashga qo`lim yetmaydi.
Peshonam shu ekan, peshonang shudir,
Tushimga kir endi, tushlarimga kir.

Tovoning o`padi ariqdagi suv,
Ko`ylaging etagin o`padi maysa.
Men-chi, bir giyohcha bo`lolmadim-ku,
Ey, ko`zlari jayron, kiprigi nayza!
Peshonam shu ekan, peshonang shudir,
Tushimga kir jonim, tushlarimga kir.

Ko`chib borayotir bu umr - karvon,
Kunlarning bo`ynida yurak qo`ng`iroq.
Men senga armonu sen menga armon,
Ko`nglimning to`rida tutar shamchiroq.
Peshonam shu ekan, peshonang shudir,
Tushimga kir endi, tushlarimga kir...

Kapalakday kelib, qoshingga qo`nib,
Ko`zingga termulib umrim o`tsaydi.
Qolding bag`rimda jonimdek bo`lib,
Sochingni silashga qo`lib yetmaydi.
Peshonam shu ekan, peshonang shudir,
Tushimga kir endi, tushlarimga kir...



Tilak
Har kimning ham sochlariga oq tushsin,
Ajin tushsin yuzlariga, dog` tushsin.
Har kimning ham quvvat ketib belidan,
Qo`llariga aso - bir tayoq tushsin.

Imoni sof, yuzga kirib yorug` yuz,
To`ylar ko`rib yelkasidan tog` tushsin.
Jismiga so`nggi safar oldidan
O`z bolasin qo`lidan tuproq tushsin...

Hazil
Mening haqimdagi g`iybatlar yolg`on,
Ixtiyor o`zimda bo`lsa qaniydi.
Sharob ichish menga Xayyomdan qolgan, 
Ichmasam ul zotning ko`ngli ranjiydi.

O`zim boshladimmi, o`zim qilgum bas,
Do`stlarim behuda zavolim izlar,
Agar qirqqa kirmay o`lsam, may emas,
Meni xarob etgan bevafo qizlar!..


Onaizor
Ko`nglim qolsa bulbuldan ham guldan ham,
Qolar bo`lsam bir kun axir tildan ham…
Agar bir zot yig`lasa chin dildan ham -
Onam yig`lar, onam yig`lar, onam u…

Sig`may qolsam shunday keng bu jahona,
Osmonlarga ruhim bo`lsa ravona,
Jonsiz tanim ustida ham parvona -
Onam yig`lar, onam yig`lar, onam u…

Tonar bo`lsa qo`limdagi tor, dunyo,
Uch kun o`tmay unutgay do`st-yor, dunyo.
Yeru ko`kni titratib zor-zor, dunyo -
Onam yig`lar, onam yig`lar, onam u…

Gulday kulib yurmasmidi, o`g`lim deb,
Ko`rib ko`nglim to`lmasmidi, o`g`lim deb,
Onang o`lsa bo`lmasmidi, o`glim deb
Onam yig`lar, onam yig`lar, onam u…

Ko`nglim qolsa bulbuldan ham guldan ham,
Qolar bo`lsam bir kun axir tildan ham…
Agar bir zot yig`lasa chin dildan ham -
Onam yig`lar, onam yig`lar, onam u…



O`zbek qizlari
Bu Momo Havodan ularga odat:
Ushlasa gul ushlar qo`lini faqat,
Kuyovga chiqmagan o`zbek qizlarin
O`psa faqat shamol o`par yuzlarin.

Bu Momo Havodan ularga odat:
Nozik belda qirqta kokili qavat,
Silasa yomg`irlar silaydi faqat,
Ko`rsa faqat osmon ko`rar ko`zlarin -
Kuyovga chiqmagan o`zbek qizlarin.

Jilmaysa nur yog`ar gul yanoqlardan,
Sir yashirar hatto qizg`aldoqlardan.
Oftob botgandan so`ng xilvat bog`lardan,
Behuda izlamang sira izlarin -
Kuyovga chiqmagan o`zbek qizlarin.

Ko`ngli daryoday keng, mehri ulug`vor,
Dugonasi Hayo, dugonasi Or.
Ayting, farishtadan nima farqi bor,
Kuyovga chiqmagan o`zbek qizlarin?..

Bardoshi oldida tog` - oddiy tuproq,
Ular etagidan jannat bir qadam.
Beayb Parvardigor, degandek biroq,
Yoq emas kichkina kamchiligi ham.

Sevadi, 
Kuyadi,
Qiladi alam,
Dorga osing, ammo aytmas birovga.
Aytmay sevishini sevganiga ham,
Tegib ketaverar boshqa kuyovga!


Kumush
Marg`ilonda Kumushni ko`rdim,
Ko`ziga yosh olib turibdi.
Sochlarini maydalab o`rib,
Otabekni kutib yuribdi.

Tongda turib qalam qoshiga
O`sma qo`ygan ekan quribdi,
Ko`zdan oqqan achchiq yoshlari
O`smasini yuvib turibdi...

Meni bir o`y qiynaydi yomon,
Yana yurak o`ynaydi yomon.
Qo`yvor zamin, qo`yvor osmon,
Men uyimga yetaman qachon?

Meni bir o`y qiynaydi yomon,
Yurak yana o`ynadi yomon.
Toshkentga qiz berma Marg`ilon -
Qodiriy yo`q, Zaynablar omon!


O`zbek
Sen pahta terarding yeti bukilib,
Paykalingda eding ey onajonim.
O`zbekmisiz, deya g`alati kulib,
Mendan so`rab qoldi bir tannoz honim.

Tannozlar bilan ne ishim bor,
Yorab,
Ammo tushundim bu ishorasiga.
Qarshimda turardi u ermaktalab,
Malika boqqandek fuqarosiga...

Mana, gazetalar chiqdi qo`ynidan,
Hammasi o`zicha qiladi talqin.
Tillolar topilgan emish uyingdan,
Oltinga ko`milib qolibsan, halqim.

Sen nega Qrimga bormaysan yozda,
Yoki sen otangni o`gay o`g`lisan?!
So`ksa indamaysan, qo`ymi - to`qlisan,
Ursa yig`lamaysan, demak -o`g`risan!

Sahardan shomgacha mo`ltirab, ko`zing 
Ko`rmay qolgunicha chopding dalangni.
O`g`irlik qilmasang, ayt axir o`zing,
Qanday boqayapsan shuncha bolangni.

Xonim nigohidan uqqanlarim bu,
Ko`nglimdan kechganin bilib turadi.
Yasama yuzida yasama qayg`u,
O`zbekmisan, deya kulib turadi.

Bir boplay dedimu tilimni tiydim,
Mayli, odam qurib shunga so`z deymi.
O`zbekni yer tanir,
Osmon taniydi.
Tannozlar qayoqdan bilsin o`zbekni!


O`zbek haqida ballada
Qiyosi yo`q uning mehri bir daryo,
O`xshasa o`ziga o`xshaydi O`zbek.
Boshqa millatlarni bilmadim, ammo,
Dunyoda bolam deb yashaydi O`zbek!

O`nta bo`lsa o`rni boshqa uningchun,
O`g`lim otashimdan yaralgan uchqun.
Qizim parilardan chehrasi gulgun,
Qoshlari qalam deb yashaydi O`zbek!

Bir qo`lda belanchak, bir qo`lda Qur`on,
Bir elkada ketmon, birida iymon.
Barchaga barobar oftobsimon,
Yashnasin olam deb yashaydi O`zbek!

Bobolari qaysi yigitlardan kam,
Momolari hushro`y yuzdan oshsa ham.
Zurryodlari bo`lsa bitta uyga jam,
To`shak yetmay to`nin to`shaydi O`zbek!

Ehtirom etganga ehromlari bor,
Kekkayganga bo`yin egmaydi zinhor.
Beshik to`la jajji islomlari bor,
Tosh o`tmas qo`rg`onga o`xshaydi O`zbek!

Qiyosin topdingmi aytgin Muhammad?
O`xshasa o`ziga o`xshaydi O`zbek.
Yomon sher yozsang ham betingdan o`pib,
Kam bo`lma bolam deb yashaydi O`zbek!


Onajon
Topmoq - yo`qotmoqdir,
Yo`qotmoq – topmoq,
Sen so`lib,
Men yashab, 
To`lishimga boq.
Sensiz topganimdan
Ko`proq yo`qotdim –
Sen meni yupatding,
Seni yig`latdim,
Sen meni yaratding,
Seni tugatdim.
Uyalmay ONA deb,
Kelishimga boq!..

Sog`inch haqda she`rlar
Yozdim o`zimcha,
Mendan peshonangda
Dog`lar tizimcha.
O`g`il bo`lmay o`lay,
Attangb ming attang.
Qiz tug`sang netardi,
Ko`proq qiz tug`sang!..
Tirgak bo`lolmadim 
Bitta qizingga
Uyalmay shoirman 
Deyishimga boq.

Joningdan aylanay,
Turgil jonajon,
Yo`l qarab bo`ldimi
Jigarginang qon?
Boqma, ko`zlarimga
Bemajol, xasta,
Mening topganlarim
Gulmi bir dasta,
Yo`qotganim senmi
Endi ONAJON?..
O`z etimni o`zim
Yeyishimga boq.

Bilsang yuragimni
Bir alam elar.
Buyursang qo`limdan
Kelmaydi nelar,
Ayt,
Pichan yig`aymi, 
O`tin yoraymi,
Yerni haydayinmi,
Ko`k ag`daraymi?..
Itdek oyog`ingga
Suykalgim kelar –
Uchib-uchib, mana
Qo`nishimga boq.

Hech narsa kerakmas,
Bolam, hech deysan.
Endi kech deysan-da,
Endi kech deysan.
Yuzimni bosaman
Muzday yuzingga,
ONAJON,
Zor qilib ketma izingga!
O`lim oldida ham 
G`amimni yeysan,
Men-chi, jim, taqdirga
Ko`nishimga boq.

She`rim bitdi,
Xayir,
Do`stlar xush qoling.
Bedil yashamakka
O`rganmang menday
Boring,
Volidangiz 
Ko`nglini oling,
Ertaga
Kech qolib
O`rtanmang menday.


Xavotir
Qo`rqaman, ertaga men o`lib ketsam,
Yotar bo`lsam qumga botib ko`zlarim,
Ko`nglimni ko`chkiday bosadi bir g`am –
Yig`lashni ham bilmas mening qizlarim…

Eng yaqin do`stlarim g`iybatim qilar,
Eng zaif dushmanim ustimdan kular.
Ular-ku, ne qilsa o`zlari bilar,
Yig`lashni ham bilmas mening qizlarim…

Shoir o`lsa kim ham kuyinar deysiz,
Madhoyaboz hozir suvarakday ko`p.
Ular misli qishda tarnovdagi muz,
Barmoq tegsa yerga to`kilar to`p-to`p…

Tildan qolsam ko`zda qotib yoshlarim,
Ko`nglimdan boshqa bor axir, ne zarim?
Yerlarga egilgan kuni boshlarim,
Yig`lashni ham bilmas mening qizlarim…

Ular yosh. O`limdan qo`rqaman yomon,
Chunki, dardiga hech quloq solmadim.
Qabrimning ustida yig`lasin debon,
Qizlarim ko`zyoshin asray olmadim!



Surat
Mening kimligimni
Bilmaydi hech kim.
Men bir g`alatiman,
Men alohida.
Ko`zimning yoshini
Keladi ichgim,
Tilimni chaynagim,
Kelar gohida.

Oy mening yelkamga
O`tirib olgan,
Oftob g`avg`o solar
Yurgan yo`limga.
Xayol tushovidan
Chiqolmay qolgan
Umrimni topshirib
Qo`ydim ko`nglimga.

Endi toshni tepsam,
O`par izimni,
Yerga ag`anasam –
Yer ham devona.
Barmog`im o`pgandim
Suygan qizimni,
Qo`li yonib ketdi
Gurillab, mana.

Yondi,
Yonaverdi
Kokillari, so`ng,
Charsillab yuragi
Yondi bearmon.
Yarmi yonim bo`lgan
Ko`ylagi bir yeng
Ishqning bayrog`iga
Aylandi alvon!..

Va o`pdim bayroqni
Men o`sha alvon,
Olov tan,
Olov jon,
Qizil cho`g` to`shalgan
Chimildiq tomon
Otdim men o`zimni 
Misli o`tparast.

Uyg`onsam – ko`rpam kul,
Yig`lar sevgilim.
Men seni yig`la deb 
Quchgan edimmi?
Ayiq bosgan gulday 
Ezildi ko`nglim,
Yovvoyi o`rdakka
Berdim sevgimni!..

O`rdak uchdi-ketdi,
Mung`ayib qoldim.
Hayratim opketdi
Qanotida u.
Kim meni aldasa –
Xudoga soldim,
Mayli aldanmasin,
Xayotida u.

Qoldim kulko`rpamda
To`shagim — tuproq,
Yumalab yotaman 
Ilonlar bilan.
Ularga ishondim
Bir yordan ko`proq.
Ilon chaqar,
Ammo
Gapirmas yolg`on!..

Mening kimligimni
Bilmaydi hech kim.
Men bir g`alatiman,
Men – alohida.
Kiyiklar qonini 
Keladi ichgim,
Chayonni chaynagim
Kelar gohida.
Alloh go`zal
Orazi gul, husni hilol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal.
Mutloq kamol, mutloq jamol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal…

Arsh arkida sulton o`zi,
Beaybu benuqson o`zi.
Poyiga cho`k, ul Zuljalol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal…

Diydori bir shirin umid, 
Azal vujud, abad vujud.
Kimga ayon, kimga xayol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal…

Nahri zilol, bag`ri bahor,
Gul chehra yor, nur chehra yor.
Oromijon, oshuftahol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal…

Tuproqqa jon etmish ato
Momo havo, Odam Ato,
Loydan odam yasar kulol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal…

Shoir tilak-ta`bim o`shal,
Ruhim o`shal, Rabbim o`shal,
Allohu akbar, ey Bilol,
Alloh go`zal, Alloh go`zal!.

Yolg`onchilar
Suluvlardan suluv bir qiz sochim silar,
Mening esa ko`zlarimdan yosh tomchilar.
Sevaman deb aldar meni yolg`onchilar,
Yuragimni yo`lbarslarga yediraman. 

Bag`ri-dilim kuydiradi yolg`onlari,
Yonlariga chorlar mphi-tobonlari.
Bo`lsam agar men bitta qurbonlari,
Yuragimni yo`lbarslarga yediraman. 

Ko`hna dunyo, bu qizlaring muncha go`zal,
Qarab tursam, ko`klarda oy-kuncha go`zal.
Qancha go`zal bo`lsa, aldar shuncha go`zal!..
Yuragimni yo`lbarslarga yediraman. 

Hozir ko`zim yumamanu yerga yotib,
Yuragimni sug`uraman qon yig`latib.
Yo`lbarschalr yesin uni kasirlatib —
Yuragimni yo`lbarslarga yediraman.

Kimni suysam suyganimdan kuygan dilim,
Ko`z o`ngimda bo`laqolsin tilim-tilim.
Harom bo`lsin muhabbatsiz ko`rgan kunim,
Yuragimni yo`lbarslarga yediraman.


O`lsamu unutsang...
O`lsamu unutsang menday yigitni,
Yog`ar yo`llaringga afsus-anduxim.
Oq tulporday minib oppoq bulutni,
Uyingning ustidan o`tadi Ruhim..
. Unga nima deysan, bevafo yorim?

O`lsamu unutsang menday yigitni,
Qaro tuproq silab yotsa kuragim,
Sen o`choq oldida chaqqan gugurtni
Uchida lovillab tursa yuragim...
Shunga nima deysan, bevafo yorim?

Sen Xudo emassan axir, o`ylanma,
Jonimning rishtasi qo`lida uning,
Ammo Muhammadsiz o`tmaydi kuning,
Kel, mayli men o`lmay, sen ham qiynalma —
Shunga nima deysan, bevafo yorim?..


Onamga
Oh, mening ortimdan ovvora onam,
Bir parcha yuragi ming pora onam.
Bir baloni ko`rib yorug` dunyoda,
Toshkanni ko`rmagan bechora onam,
Bolang bo`lib bir bor boshlab keldimmi,
Endi men ham senga o`g`il bo`ldimmi!..

Garchi bisotingda \"bayram\" so`zi yo`q,
Bilaman, kutasan sandal to`la cho`g`,
Menda yurak deganlarin o`zi yo`q:
Men sovg`a bermagan qiz yo`q bu oqshom,
Senga na gul berdim, na shirin kalom,
Endi men ham senga o`g`ilmi, onam?..


Deysan: olislarda omon yursang bas,
Yodingga tushsam goh yo`qlab tursang bas,
Bolam, senga hamma qiladi xavas...
Axir, mening dardim She`r emas faqat,
Men mashhur shoirmas — mashhur beshafqat,
Endi men ham senga o`g`ilmanmi, ayt?..

Sha`ningga she`r bitdim. U seni topsin,
Poyingga tiz cho`kib, qo`lingni o`psin.
Undan ham ulug`im borligin ko`rsin,
Men uchun ham aziz holingni so`rsin,
Sensiz g`arib ko`nglim ko`ngilmi, onam,
Endi men ham senga o`g`ilmi, onam!..


Mening ertagimsan
Mening shodligimsan, bolaligimsan,
Mening g`ussam o`zing, mening armonim.
Seni osmonimga olib ketaman,
Yerda bizga kun yo`q, kun yo`qdir, jonim!..

Xato qildimmikan men erta kelib,
Yo sen adashdingmi kelib keyinmi?
Goho kimliging ham bo`lmaydi bilib,
Inim deymi seni, sevgilim deymi?

Ket, deb haydolmasam netaman,
Kel, deb aytolmasam netaman.
Seni osmonimga olib ketaman,
Seni osmonimga olib ketaman...

O`ylamay deymanu o`ylamay bo`lmas,
O`tsang sen tomon bir bo`ylamay bo`lmas.
Sen mening hammadan yashirgan sirim,
Mening ertagimsan, so`ylamay bo`lmas.

Ket, deb haydolmasam netaman,
Kel, deb aytolmasam netaman.
Seni osmonimga olib ketaman,
Seni osmonimga olib ketaman!..

Erka kiyik
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam,
Majnun bo`lib sahrolarga yetalasam,
Bu dunyoda birday g`arib men ham, sen ham,
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?..

Sening ko`zing qora, mening ko`zim qora,
Sening bag`ring yara, mening bag`rim yara,
Bu dunyoda sen bechora, men bechora!..
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?.. 

Shamol emas, izing quvib yurdi kamon,
Sayyod mening kulbamni ham qildi vayron.
Sening joning , mening jonim — omonat jon,
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?.. 

Kel, yig`laymiz birgalashib yantoqlarga,
Sahrolarda qurimagan buloqlarga,
Ikkalamiz yaralganmiz qiynoqlarga,
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?.. 

Umrimizning barcha yo`li, so`qmog`i cho`g`,
Cho`g`dan qo`rqma, beyuz qo`ygan qopqondan qo`rq.
Bu dunyoda senga do`st yo`q, menga do`st yo`q,
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?.. 

Soch oqardi, dildosh kutib ko`zim toldi,
Yuragimdan to`kilmay ne so`z qoldi,
Yo`l so`ngida, hech bo`lmasa o`lim oldi,
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?.. 


Orzu
Tug`ilmasdan oldin men
Chiqib Arshi a`loga,
Oyni o`pib, qoldim men
Yulduzlardan baloga.

Tug`ilgandan to shu dam,
Qo`msab kecha-kunduzlar.
Oy qani deb yig`lasam,
G`iybat qilar yulduzlar...

Hiqqillama, der yurak,
Dunyo bilan ishim yo`q.
Bo`lsa menga Oy kerak.
Yulduzlarga hushim yo`q!


Kapalakka almashaman
Bisotimni bog`da bir halol,
Kapalakka almashaman men.
Hayotimni ko`kdagi zilol,
Kamalakka almashaman men.

Yog`dularga ko`milgan shahar
Betonlari biqinni chaqar.
Uyim qasr bo`lsa ham agar,
Guvalakka almashaman men.

Shoirlikni suymaydi jinim,
Menga havas qilmagin inim.
Shuhratimni totli bir tilim,
Handalakka almashaman men.

Qo`shiqlarim bo`lib ovoza,
Yurtda mashhur emishman toza!..
Barcha yozgan she`rim bir kosa
Sumalakka almashaman men.


Oftobsan, sendan
bir soyaman, Ota.
Sochni oq, bag`rimni 
esa bosar g`am.
Ona, senga nafim
tegmadi hatto,
Ostonang qo`rigan
kuchugingcha ham.
Sodiq o`shal itni
do`stdek qucharman,
Men bugun kuchuklar
uchun icharman!..

Olamdan uyingga 
bo`yladim, inim,
Ushoq joningda ham
ko`rmadim tinim.
Holing ne kechgani 
xayolimda yo`q,
Men faqat o`zimni 
o`yladim inim.
Akalik to`nini endi
yecharman,
Men bugun kichiklar
uchun icharman!.. 

Sochiga tolpopuk — 
toj ilganlarim,
G`unchadek iymanib 
ochilganlarim.
Bir uyda tug`ilib,
o`sganim o`shal,
Dunyoga bodroqdek
sochilganlarim —
Singillar — 
Suyuklar uchun icharman.
Beozor kiyiklar uchun icharman!..

Mayli, yoqmaganim, mayli yoqqanim,
Mayli, xoh do`st bo`lsin, mayli xoh g`anim.
Dilida dard borki, boshida g`avg`o,
Taniganlarim-u, tanimaganim,
Men bugun barini bir-bir qucharman,
Yuragi suyuklar uchun icharman!..

Garchi soda baytim, garchi to`pori,
Ko`nglimdan to`kilgan ko`nglimda bori.
Mayli, kutmasa ham kuyimni hech kim,
Mayli, tutmasa ham she`rim xumori.
Men-ku, yozdim yozsam yetkuncha darmon,
Ertangi buyuklar uchun icharman!..


Onamdan xat
O`g`lim, jigargo`sham, anytgin-chi, nahot,
Achinmaydi joning onang holiga.
Meni to`shaklarga mixlab qo`ydi bod,
Kelsang bir ko`rsamu… o`lsam mayliga.

Chakka o`tgan eski tomga o`xshayman,
Ko`zimdan yomg`irlar to`kilar tinmay.
Bu yorug` dunyoda bormi, bilmayman,
O`z o`g`li yo`liga intizor menday…

Hayhotdek hovlida qoldim bir o`zim,
Nima xayollarga bormasman ba`zan.
Sog`misan ishqilib, qo`rqaman, qo`zim,
Podsholar haqida she`rlar yozasan.

O`ynashib bo`larmi shohlar bilan, ayt,
Qishloqi joningga she`rdan ne huzur?
Zeriksang — bepoyon yaylovingga qayt,
Siqilsang — dashtlarda ot choptirib yur!

Faqat xayolingdan chiqargin she`rni,
(Kimgadir yoqmasmish chinmi-yolg`omni),
Axir, sen yozmasang o`sha Boburni,
Shoirning urug`i qurib qolganmi?..

O`g`lim, jigargo`sham, aytgin-chi nahot,
Achinmaydi joning onang holiga?
Meni to`shaklarga mixlab qo`ydi bod,
Kelib bir ko`tarib chiqqin hovliga.

Qo`lingda jon berib o`lsam mayliga…


Mening dardim
Tuzalmaydi dardim mening,
O`lsam kerak.
Tuproq bilan og`a-ini
Bo`lsam kerak.

O`lim nima? Bu ham bitta
Sayr, Ona.
O`g`ling qaro yerga ketdi,
Xayr ona…

Tuzalmas bu dardim mening,
Umidim yo`q.
Xira shamdek ko`zlarimda
So`nmoqda cho`g`.

Cho`g nimadir? Cho`g` ham tutab,
Kul bo`ladi.
Inson bir kun o`z mayliga 
Qul bo`ladi…

Yuragimni tamom qildim,
Yig`layverib.
Huzurimda ajal turar,
Qoshin kerib.

Men hayotda o`limga tik 
Boqib o`sdim…
Qani menga atalgan joy,
Ketdik, do`stim!


Yangi yil kechasi
Ko`ngil ma`yus tortdi yilning so`nggida,
Bilmam, nimang bilan sehrlading, qor.
Bugun kuppa-kunduz ko`zim o`ngida,
Yana bir yoshimni o`g`irlading, qor.
Qirqinchi qasrmga o`taymi endi,
Kechagi yoshligim ertakmi endi?..

Bahorim yetkudek qo`lim uzatsam,
Yetolmay dilimni ne deb yupatsam.
Laylakqor, azizim, g`alat bayram bu —
Kulib kuzatsammi, yig`lab kuzatsam...
Dardim jim ichimga yutsammi endi,
Kechagi yoshligim ertakmi endi?

So`rsang, sevinchimdan o`kinchim ko`proq,
Sendan-da kumushroq sochimdagi oq.
Yilim kelmay turib, yilim ketmoqda,
Ko`zda tabassum - u kiprikda titroq.
Men ham sal shoshdim-da, qaytaymi endi,
Kechagi yoshligim ertakmi endi?

Yangi yil, 
Kelaver qanday kelsang ham,
Kimlar yetdi senga, kimlar yetmadi.
Sen yangi yo`ldoshsan, sen yangi hamdam,
Yo`qlab kelganingni o`zi bir bayram.
Qulog`ingga bir aytaymi, endi,
Kechagi yoshligim ertakmi, endi... 

Ko`klamoyim
Ozod Sharafuddinovga

Sochimda oq, men bahordan o`tindim:
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.
Qor qo`ynida seni qo`msab o`kindim,
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.

Ko`nglimga ko`k binafshalar sochilsin,
Kokiliga tolpopukdan soch ilsi,
Boychechakka borar yo`llar ochilsin
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.

Fasl boshi, ham oxiri o`zingsan,
Majnunlarning yo`ldoshi ham o`zingsan.
Laylilarning sirdoshi ham o`zingsan,
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.

Kel-da, endi sog`intirmay odamni,
Sen yo`g`ingda bir g`am bosdi yelkamni,
Qorlar kurab ko`mib keldim otamni...
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.

Ko`king bilan kiyintiray dalamni,
Oyoqyalang suyuntiray bolamni,
O`zing olgin ko`ksimdagi alamni,
Ko`klamoyim ko`kingdan ber bir chimdim.

Ginam yo`qdir kuzda ketgan oqqushdan,
Iymanmasin qayta eshik qoqishdan.
Qumri bilan birga chiqdik bu qishdan,
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.

Jon ustiga asrab yuray ko`kni men,
To`yib-to`yib ko`zga suray ko`kni men.
Yana senga yetamanmi-yo`qmi men,
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim.

Dil yayrasin dala dashting yasanib,
Yalpizlaring suv bo`yiga yastanib,
Ikki misra bayt bitay bir maqtanib,
Ko`klamoyim, ko`kingdan ber bir chimdim!..


Quyoshga qarab oqqan suv
Quyoshga qarab oqqan suv,
Dardimni aytgan edim-ku,
Dodimga yetmaysan nega,
Quyoshga qarab oqqan suv?..

Qanday yuzsiz do`stimsan,
Ohlar to`la ko`ksimdan
Oh urib ketmaysan nega,
Quyoshga qarab oqqan suv?

Suvingga qarab yoshimni,
Qiblaga qaratib boshimni
Yotqizib ketmaysan nega,
Quyoshga qarab oqqan suv?..

Men kimman? Bir yolg`izman,
Suv bo`yida bir yalpizman.
Oqizib ketmaysan nega,
Quyoshga qarab oqqan suv?

Quyoshga qarab oqqan suv.
Onamdek meni boqqan suv...


Shukr deysan sen qachon?
Ta`magirni tortqilab,
Nafsi qo`ymas deydilar.
Nokas o`zi to`ysa ham,
Ko`zi to`ymas deydilar.

Boq bir yorug` olamga —
Kimlar zo`rg`a kun ko`rar.
Odamlar bor, bog`dagi
Bulbuldan ham pul so`rar.

Yolg`on dunyo — bu dunyo,
Arzon dunyo — bu dunyo.
Ne-ne hokim, beklardan
Qolgan dunyo — bu dunyo.

Kiprikdan ham qisqadir
Molu dunyo yo`llari.
Ibrat bo`lsin Iskandar
Ochiq ketgan qo`llari!..

Uzat deysan, ber deysan,
Hech qo`ymading odamzod.
Tuya to`ydi, fil to`ydi,
Sen to`ymading, odamzod.

Shukr qilar hattoki
Qumursqa-parrandalar.
Shukr deysan sen qachon,
Xom sut emgan bandalar?..

Bu uch kunlik dunyoda
Savlatigga kerilma.
Qasr qurma, bog` qoldir,
Davlatingga kerilma.

O`z elingni qaqshatsang,
Xor bo`lasan o`zing ham.
Bir kun shu el mehriga
Zor bo`lasan o`zing ham!.. 


O`lan
To`ylarni hammadan ham,
Oy qizlar xush ko`rarmish.
Bitta qiz erga tegsa,
Qirqta qiz tush ko`rarmish.

To`yhovlida kuy tinib,
So`nganida olovlar.
Qirq suluvni yig`latib,
Ketar ekan kuyovlar.

Singillarim yig`lamang,
Yig`lasangiz xafaman.
Sharqni kezib sizlarga,
O`zim kuyov topaman.

Oq tilaklar bor bo`lsa,
Omon bo`lsa umidlar,
Izingizga zor bo`lar,
Muhammaddek yigitlar.


Tunda she`r aytishdik
Tunda she`r aytishdik kapalak bilan,
Yalpizni alqadim,
Gulni alqadim.
Yonimga sudralib kelib bir ilon
Ko`zoynak ostidan boqdi.
Payqadim.
Quvdi yolg`iz o`shal hamxonamni u.
Quvdi parilarni quvgan kabi dev.
Hurkitib yuborib parvonamni u
Bo`ynimga o`ralib oldi:
Meni sev!..
Chimzor.
Chimildiqda sovuq yor quchdim.
Po`stin gilam qilib mehrobga qoqdim.
Ko`zimni chirt yumib,
Kechalari jim
Men uni o`pganda –
U meni chaqdi.
Chaqdi.
Chaqaverdi zahri so`nguncha.
Chaqdi goh bilagim,
Goh yuragimni.
U qancha chaqsa men tirildim shuncha.
Shuncha eslayverdim kapalagimni!..
O`tmishni unutdim bir tushda go`yo,
O`shal chimzordagi koshonamni ham.
Ilon malikadan qutuldim,
Ammo,
Endi topolmasman parvonamni ham.


Qalbning qizil gulxani
Qalbing qizil gulxani so`ldi,
Kultepada qolmadi bir cho`g`,
Bu qiz bilan ishim yo`q endi,
Bu qizning men bilan ishi yo`q...

Endi menga ikki dunyo bir,
Sig`mam na yer, na osmoniga.
Tomga chiqib ketarman endi,
Men ham qizg`aldoqlar yoniga.

Hey, yulduzlar yurtida chaman,
Bulutman deb yurgan tutunlar
Ko`ksim yonib ketmoqda yomon.
Mendan nariroqdan o`tinglar!

Qalbda sevgi gulshani so`ldi,
Qoldi faqat lovullagan cho`g`.
Bu qiz bilan ishim yo`q endi,
Bu qizning men bilan ishi yo`q...

Kel yuragim, bag`rimni o`yib,
Sevgimni suvlarga otamiz.
Maysalarga boshimni qo`yib,
Kapalak yopinib yotamiz.


Mish-mish
Mayda mish-mishlardan zirqirar tovon,
Unganmiz-ku asli bitta tuproqdan.
U kuni she`rimni tinglab, bir nodon
Meni maqtab qo`ydi: falon qishloqdan.

Shu bir so`zdan tuygan huzurin ko`rsangiz,
Go`yo oyni uzib olgan bu odam.
Bundaylar uchrasa, yurtin so`rsangiz,
Mahallasin aytar Afrikada ham.

Ayting, xafa bo`lay men yana kimdan?
Birov davlat qurar, birov uy tiklar.
Asli bir xalqligin bilar-u, zimdan
Nechun, bir-birovin ko`rolmas ular.

Bitta dayr arodan bir tushgan kema,
Bir qirg`oq yer, bir kun suzishdan tolsang.
Birodar, bunchalar gerdayding, nahot,
“O`zgani sher bilgan”, naqlin bilmasang?

Bo`lingan bo`lisning o`chgay chirog`i,
Ortga bir qayriling, mingta qiyos-ku.
To`pga tutgan kuni Toshkentni yog`iy,
Amir Nodirani so`ygani rost-ku…

Ungan joyimga-ku, qullug`im bisyor,
Sog`inch to`la dilim aylar ming faxr.
Ammo boshim silar bitta Vatan bor,
Men ham uning bitta o`g`liman, axir.

O`yim uzaymoqda ulg`aygan sarim,
Kengroq bo`lsak, deyman bu keng dunyoda.
Farg`onada bo`lsa yarim jigarim,
Jigarimning yarmi Surxondaryoda.

Baxmal bo`lagiga munchoq qadalgan,
Bir oltin beshikda o`sgan o`zbekmiz.
Bir paytlar Jayhun, Sayxun atalgan
Ikki qosh ostida bir juft ko`zdekmiz…

Mayda mish-mishlardan bitta bezgan — men,
Zanglagan hanjardek o`tdi u jondan,
Tanihib qo`yaylik: she`rni yozgan men —
Muhammad Yusufman
O`ZBEKISTONdan. 


Tavallo
Oq yo`rgakka o`ragansan o`zing bizni,
Ham oq yuvib-taragansan o`zing bizni.
Beshigimiz uzra bedor ona bo`lib,
Kunimizga yaragansan o`zing bizni.
Fidoying bo`lgaymiz seni, O`zbekiston,
Hech kimga bermaymiz seni, O`zbekiston!..

Qalqoning bor, kim qasd qilsa gar joningga,
Alpomishlar ruhi yor har o`g`loningga.
Asragaymiz giyohing ham gulday o`pib,
Yovlar yaqin yo`lolmagay qo`rg`oningga.
Adoying bo`lgaymiz seni, O`zbekiston,
Hech kimga bermaymiz seni, O`zbekiston.

Tuzing totib, unutganlar xor bo`ladi,
Ko`zlariga ikki dunyo tor bo`ladi.
Shodon daming ko`rolmagan yurtfurushlar
Bir kun bir kaft qumlog`ingga zor bo`ladi.
Yoningda turgaymiz seni, O`zbekiston,
Hech kimga bermaymiz seni, O`zbekiston!..

Gul ko`ringan dashtingdagi giyoh-xasdir,
Soddadilu ulug`vorlik senga xosdir.
Sevamizki, cho`llaring ham bizga jannat,
Tuprog`ing ham Makka misol muqaddasdir.
Onadek ko`rgaymiz seni, O`zbekiston,
Hech kimga bermaymiz seni, O`zbekiston!


Ota (Armonim bor)
Armonim bor, bu dunyoda armonim bor, 
Qoq dalada o`tlar bosgan o`rmonim bor. 
Qizg`aldoqday boshim egik bu makonda, 
Yonib yashab o`tmagan otajonim bor. 

Ota desam, bag`ri-dilim yonaverar, 
Kunim yonar, oyu yilim yonaverar, 
Mozoriga qo`ygan gulim yonaverar, 
Tutunlarga to`lib ketgan osmonim bor. 

Esaversin jannatlardan kelgan nasim, 
Momo yerim, o`zingsan eng muqaddasim, 
Bag`ringda jim tinglab bu tun jon nafasim, 
Ruhimni allalab yotgan jahonim bor. 

Odam bo`lib bir odamni tushunmaslar, 
Ko`zingda yosh ko`rib ham goh o`kinmaslar, 
Bosgan izim poylab yurgan ey, nokaslar, 
Qabrdan qo`l cho`zib turgan qalqonim bor... 

Men otamdan qolgan erkin sado-sasman, 
Qonimga yot navolarga qayrilmasman, 
O`lgunimcha endi undan ayrilmasman -
O`z otamdek bo`lib qolgan imonim bor. 

Armonim bor, bu dunyoda armonim bor, 
Keng dalada gullar bosgan o`rmonim bor, 
Qizg`aldoqlar bosh egib qon yig`lab turgan
Bu makonda mening ham nurjahonim bor.


Shoir sevgisi
Shamoldek beqaror shoir sevgisi, 
Uning bor davlati - savlati. 
Sog`inchdan yoqar-u rayhonlar isi, 
Meni tanlaganing g`alati... 

Na bir shirin kalom ming zahmatingga, 
Na bir salomingga alik oladi. 
Muhabbating nima Muhammadingga?.. 
Qalamni quchoqlab uxlab qoladi. 

Qasri shuhrat aro qon yig`lar yurak, 
Ko`ksingda nimadir g`ijjak chaladi. 
Unga she`r kerakdir, 
Senga er kerak. 
Koshki tushunsa u valadi... 

U so`z kutar, uni sen kutib oylab, 
Bir umr yo`l qarab ko`zing toladi. 
Sevgilim, farishtam... tentagim, yo rab, 
Baxtingni yarmini she`rim taladi!.. 

Gunohing ne edi, ey mungliq dilbar, 
Seni tanlaganim g`alati... 
Asl shoir asli uylanmay o`tar, 
Uylansa ham ko`rmay xotin oladi.


Orqaga qaytish